Zasada niekrzywdzenia, sprawiedliwości, solidarności – co znaczą Wprowadzenie Na lekcjach etyki często pojawiają się trzy ważne zasady:
zasada niekrzywdzenia, zasada sprawiedliwości, zasada solidarności.
Pomagają one podejmować decyzje w różnych sytuacjach: w domu, szkole, internecie, na świecie. Warto rozumieć, co oznaczają i jak można się nimi kierować.
Zasada niekrzywdzenia Zasada niekrzywdzenia mówi: postępuj tak, aby nie wyrządzać innym krzywdy.
Krzywdzić można na różne sposoby:
fizycznie – bicie, popychanie, niszczenie czyichś rzeczy, słownie – wyzwiska, wyśmiewanie, upokarzanie przy innych, w internecie – obraźliwe komentarze, ośmieszające memy, publikowanie czyichś zdjęć bez zgody, psychicznie – ignorowanie, wykluczanie z grupy, ciągłe krytykowanie.
Zasada niekrzywdzenia nie oznacza, że zawsze musimy się ze wszystkimi zgadzać. Oznacza, że nawet w konflikcie:
nie poniżamy drugiego człowieka, nie wykorzystujemy jego słabości, nie robimy mu specjalnie przykrości.
Pytania, które możesz sobie zadać:
Czy to, co chcę zrobić lub powiedzieć, nie zrani tej osoby? Czy chciałbym, żeby ktoś tak zachował się wobec mnie?
Zasada sprawiedliwości Zasada sprawiedliwości dotyczy tego, jak dzielimy obowiązki, prawa, nagrody i kary. Mówi, że każdy powinien być traktowany uczciwie.
Sprawiedliwość nie zawsze znaczy to samo co równość. Przykłady:
w klasie wszyscy piszą ten sam sprawdzian – to równe traktowanie, uczeń z orzeczeniem może mieć więcej czasu – to też może być sprawiedliwe, bo uwzględnia jego sytuację, dwie osoby popełniają to samo wykroczenie, ale jedna robi to pierwszy raz, a druga kolejny – kara może być inna, ale nadal sprawiedliwa.
Sprawiedliwość w praktyce:
te same zasady obowiązują wszystkich (np. regulamin klasy), oceny zależą od pracy i wyników, a nie od sympatii, nagrody i kary są proporcjonalne do zachowania.
Pytania, które możesz sobie zadać:
Czy w tej sytuacji wszyscy mają podobne szanse? Czy zasady są takie same dla każdego? Czy moja propozycja nie faworyzuje niesprawiedliwie mnie lub moich kolegów?
Zasada solidarności Solidarność oznacza, że nie jesteśmy obojętni na trudności innych ludzi. To postawa: jesteśmy razem, wspieramy się nawzajem, zwłaszcza tych słabszych lub w gorszej sytuacji.
Przykłady solidarności w szkole:
pomagasz koledze, który ma zaległości z powodu choroby, stajesz po stronie osoby, której ktoś dokucza, cała klasa zbiera się, żeby nadrobić zaległości po trudniejszym okresie.
Przykłady solidarności w szerszym świecie:
udział w zbiórkach dla osób chorych lub poszkodowanych w katastrofach, wolontariat, wspieranie organizacji pomagających ludziom lub zwierzętom.
Solidarność nie oznacza, że musisz przejmować wszystkie problemy świata. Oznacza raczej:
zauważanie cudzych trudności, gotowość do pomocy na miarę swoich możliwości, nieśmianie się z cudzych słabości.
Pytania, które możesz sobie zadać:
Czy ktoś obok mnie potrzebuje wsparcia? Co ja mogę zrobić, choćby małego, żeby komuś było trochę łatwiej?
Jak te zasady działają razem W codziennych sytuacjach te trzy zasady często się łączą:
nie krzywdzę (nie dokładam cierpienia), staram się być sprawiedliwy (uczciwie dzielę obowiązki i prawa), okazuję solidarność (pomagam tym, którym jest najtrudniej).
Przykład:
W klasie ktoś jest wyśmiewany.
zasada niekrzywdzenia – nie śmieję się, nie nagrywam, nie lajkuję obraźliwych treści, zasada sprawiedliwości – sprzeciwiam się temu, że jedna osoba jest traktowana gorzej tylko dlatego, że jest inna, zasada solidarności – daję tej osobie wsparcie, rozmawiam z dorosłym, jeśli sytuacja się powtarza.
Podsumowanie Zasada niekrzywdzenia, sprawiedliwości i solidarności to trzy ważne wskazówki etyczne. Pomagają one:
myśleć o konsekwencjach swoich działań, tworzyć bardziej bezpieczną i uczciwą społeczność, budować świat, w którym ludzie się szanują i wspierają.
Nie da się zawsze postępować idealnie, ale można starać się, żeby coraz częściej kierować się tymi zasadami w swoich wyborach.