Metryczka utworu Epoka: realizm (z elementami krytycyzmu społecznego; programowa beznamiętność narracji). Rodzaj literacki: epika. Gatunek: powieść realistyczna (obyczajowo-psychologiczna). Czas akcji: pierwsza połowa XIX wieku. Miejsce akcji: prowincja francuska: Tostes, Yonville-l’Abbaye; epizody w Rouen.
Streszczenie fabuły Karol Bovary, przeciętny lekarz prowincjonalny, po nieudanym pierwszym małżeństwie żeni się z Emmą Rouault, córką zamożnego rolnika. Emma szybko odczuwa rozczarowanie: codzienność, ograniczenia obyczaju i przeciętność męża rażą ją w zestawieniu z marzeniami wyniesionymi z lektur. Przełomem staje się bal w Vaubyessard, który utwierdza Emmę w pragnieniu życia „wyższego” i pełnego namiętności. Jej niezadowolenie narasta; małżonkowie przenoszą się do Yonville, gdzie rodzi się córka Berta. Emma nawiązuje bliską relację z Leonem Dupuis (romantyczne porozumienie, wspólnota gustów), lecz młodzieniec wyjeżdża. Wkrótce Emma wchodzi w romans z Rudolfem Boulangerem, który traktuje ją instrumentalnie; plan ucieczki kończy się jego zdradą i załamaniem Emmy. Równolegle narastają długi: kupiec Lheureux wciąga Emmę w spiralę kredytów, weksli i zakupów „ponad stan”. Emma odzyskuje Leona w Rouen i podejmuje drugi romans, ukrywany pod pozorem lekcji muzyki. Gdy wierzyciele żądają natychmiastowej spłaty, Emma desperacko szuka pomocy: Lheureux odmawia, Leon okazuje bezradność, Rudolf ją odprawia. W poczuciu ostatecznej klęski Emma popełnia samobójstwo, połykając arszenik. Po jej śmierci Karol odkrywa prawdę o zdradach i ruinie finansowej; nie potrafi jednak odbudować życia. Umiera, a osierocona Berta trafia do ubogich krewnych i zostaje zmuszona do pracy.
Charakterystyki głównych bohaterów Emma Bovary osobowość wyobrażeniowa: karmi się wzorcami z romansów i marzeniem o „wielkim życiu”; rozdarta między pragnieniem namiętności a banalnością codzienności; ucieka w romanse, konsumpcję i pozór elegancji, co prowadzi do moralnej i finansowej katastrofy; postać tragiczna w sensie psychologicznym: przegrywa z własnym wyobrażeniem szczęścia.
Karol Bovary człowiek prostoduszny, pracowity, pozbawiony finezji i ambicji; kocha Emmę bezwarunkowo, lecz nie rozumie jej potrzeb; symbol bezradnej dobroci, która nie potrafi ochronić ani siebie, ani rodziny.
Rudolf Boulanger cyniczny uwodziciel, mistrz frazesu i manipulacji; traktuje Emmę jako przygodę, nie bierze odpowiedzialności za konsekwencje.
Leon Dupuis wrażliwy, skłonny do idealizacji; później coraz bardziej konformistyczny i lękliwy; jego uczucie okazuje się słabsze niż presja społeczna i wygoda.
Lheureux kupiec-kredytodawca, sprawca mechanizmu zniewolenia przez dług; ucieleśnia bezwzględność ekonomii i pozornie „uprzejme” formy wyzysku.
Homais aptekarz, uosobienie mieszczańskiej pychy, ambicji i pustej nowoczesności; operuje frazesem „postępu”, pozostając moralnie jałowy.
Główne motywy i przesłanie Bovarizm: chorobliwa skłonność do życia w marzeniu, niezgodzie na realność, utożsamianie szczęścia z cudzym wzorcem. Krytyka prowincji i mieszczaństwa: jałowość obyczaju, tyrania opinii, banalność aspiracji. Miłość jako iluzja: romanse nie spełniają obietnicy wyzwolenia; są powtórzeniem stereotypów z lektur i salonowych frazesów. Pieniądz i dług: ekonomia staje się narzędziem przemocy; konsumpcja maskuje pustkę, lecz prowadzi do upadku. Samotność w małżeństwie: rozminięcie języków i potrzeb; niewspółmierność marzeń Emmy i świata Karola. Przesłanie: Flaubert ukazuje, że tragedia Emmy rodzi się z konfliktu między wyobraźnią karmioną literackimi kliszami a twardą strukturą społeczno-ekonomiczną. Powieść demaskuje zarówno fałsz romantycznych obietnic, jak i bezduszność mieszczańskiej codzienności.