Utwór został wydany w 1894 roku w zbiorze „Poezye II”. Osadzony jest w realiach epoki Młodej Polski, odzwierciedlając charakterystyczne dla tego okresu nastroje dekadenckie – poczucie schyłkowości, kryzysu wartości oraz wyczerpania dotychczasowymi ideami.
Główni bohaterowie Podmiot liryczny – osoba przechodząca głęboki kryzys egzystencjalny, odczuwająca ból istnienia oraz znużenie otaczającą rzeczywistością. Jest to typowy przedstawiciel modernizmu, który odrzuca tradycyjne autorytety i poszukuje ukojenia w stanie niebytu. Nirwana – upersonifikowana adresatka utworu, będąca dla podmiotu jedyną nadzieją na ratunek. Jest utożsamiana ze stanem absolutnego spokoju, braku pragnień i całkowitego odcięcia się od świata zewnętrznego.
Zarys najważniejszych wydarzeń fabularnych Podmiot liryczny, pogrążony w cierpieniu i poczuciu beznadziei, zwraca się w formie modlitewnej do Nirwany. Wyznaje ona swoje zmęczenie złem, podłością ludzką oraz ciężarem własnych myśli, które go osaczają. Osoba mówiąca prosi o wyzwolenie z okrucieństwa rzeczywistości i pomoc w osiągnięciu stanu niepamięci. W kolejnych wezwaniach błaga o odcięcie od wszelkich bodźców, emocji i wspomnień, które przynoszą ból. Modlitwa ma na celu całkowite pogrążenie duszy w pustce, co stanowi jedyną drogę ucieczki przed życiową udręką. Utwór kończy się pragnieniem ostatecznego spoczynku w łonie Nirwany, która ma pochłonąć wszelkie nieszczęścia podmiotu.
Najważniejsze tematy i problemy poruszane w utworze Dekadentyzm i ból istnienia – wiersz ukazuje skrajny pesymizm i przekonanie o bezsensowności życia, co było typowe dla artystów końca XIX wieku. Ucieczka od rzeczywistości – głównym problemem jest poszukiwanie sposobu na uśmierzenie cierpienia poprzez stan zawieszenia między bytem a niebytem. Kryzys religii i tradycji – podmiot świadomie wykorzystuje chrześcijańską formę modlitwy, by zwrócić się do pojęcia zaczerpniętego z filozofii Wschodu, co świadczy o odrzuceniu dotychczasowych dogmatów. Wpływ filozofii Schopenhauera – utwór nawiązuje do koncepcji odrzucenia woli życia i poszukiwania wyzwolenia w kontemplacji lub stanie nirwany.
Dominujące emocje i refleksje Lektura utworu wywołuje poczucie głębokiego przygnębienia, osaczenia i beznadziei. Spokojny, litanijny rytm wiersza potęguje wrażenie rezygnacji i znużenia. Dominującą refleksją jest przekonanie, że życie wiąże się nierozerwalnie z cierpieniem, a jedynym sposobem na odzyskanie harmonii jest całkowite wyzbycie się ludzkich uczuć i pragnień. Czytelnik może odczuć desperację jednostki, dla której pustka staje się najbardziej pożądanym celem.
Aktualność utworu Tematyka poszukiwania wewnętrznego spokoju w obliczu przytłaczającego świata oraz zmęczenia nadmiarem bodźców i negatywnych emocji pozostaje bliska współczesnemu człowiekowi, który zmaga się z kryzysami egzystencjalnymi.