__NOTOC__
Lekcja 7 Celem tej lekcji jest przedstawienie czasu przeszłego.
Gôdka
Gramatika W formach czasu przeszłego brak jest informacji o osobie, należy więc używać zaimka osobowego (jô, të itp.). Zaznaczyć trzeba, że zaimek osobowy wystepuje w kaszubszczyźnie stosunkowo często, nawet jeżeli końcówka czasownika określa osobę. W kaszubszczyźnie literackiej oraz w północnych dialektach używa się archaicznego dziś czasu przeszłego złożonego dla pierwszej i drugiej osoby liczby pojedyńczej. Tworzony jest on poprzez dodanie do formy czasu przeszłego czasownika posiłkowego bëc w odpowiedniej formie czasu teraźniejszego (np. (jô) jem robił, (të) jes pisôł). Często używa się też form opisowych z czasownikiem miec np. (jô) móm zrobioné, môsz (të) jadłé?.
Podstawowe informacje o odmianie czasowników w czasie przeszłym:
-ô- w rodzaju męskim przed końcowym -ł (np. miôł) wymienia się w pozostałych osobach na -a- (miała) lub czasem -e- (mielë)
czasownik bëc często przybiera w rodzaju męskim formę béł obok bëł
-i- oraz -u- występujące w rodzaju męskim przed końcowym -ł wymienia się w pozostałych osobach na -ë-
w 3 osobie liczby pojedyńczej rodzaju żeńskiego a także w 2 osobie liczby mnogiej rodzaju męskoosobowego końcowe -ała lub -ãła ściąga się do -a lub -ã (np. miec)
w liczbie mnogiej powszechniejsze jest zakończenie -elë (-ełë) aniżeli -alë (-ałë)
niektóre czasowniki występują w długiej formie, podczas gdy ich polskie odpowiedniki uległy skróceniu
jeżeli przed końcowym -ł jest spółgłoska, nie wymawia się go, np. szedł (szet), jôdł (jôt), mógł (móg), sôdł (sôt)
Inne czasowniki występujące w tekście:
Cwiczënczi Przećwicz odmianę w czasie teraźniejszym i przeszłym poznanych do tej pory czasowników. Przetłumacz na polski dialog rozpoczynający lekcję. Przetłumacz poniższe zdania na kaszubski Byłem z rodziną na wakacjach w Grecji. Czy Ania oddała tę zieloną książkę? Okazało się, że pamiętali o historii swojego narodu. Teraz jadę samochodem, ale piętnaście minut temu jechałam pociągiem. Przetłumacz na polski