Koniugacja W łacinie czasowniki (verbum) podlegają koniugacji (odmieniają się) przez: czasy (tempora) - imperfectum (przeszły niedokonany), perfectum (przeszły dokonany), plusquamperfectum (zaprzeszły), praesens (teraźniejszy), futurum primum (przyszły I) i futurum exactum (przyszły II) tryby (modi) - indicativus (oznajmujący), imperativus (rozkazujący), coniunctivus (łączony) liczby (numeri) - singularis (pojedyncza), pluralis (mnoga) osoby (personale) - 1, 2, 3 strony (genera) - activum (czynna), passivum (bierna) Każdy z czasowników należy do jednej z 4 koniugacji (to dużo mniej niż np. w języku polskim). Przynależność do danej koniugacji rozpoznaje się po ostatniej literze tematu - np. w bezokoliczniku czasu teraźniejszego strony czynnej (infinitivus praesentis activi - jest to druga forma podstawowa z czterech podawanych w słownikach) znajduje się ją po odrzuceniu końcówki -re. Należy zwrócić szczególną uwagę na czasowniki III koniugacji którym w bezokoliczniku między temat a końcówkę -re wstawia się samogłoskę -e- (co może być przyczyną pomylenia tych czasowników z czasownikami II koniugacji). Najłatwiejszym sposobem ich rozróżnienia jest oczywiście przyjrzenie się pierwszej formie podstawowej (1 os. l. poj. cz. teraz. strony czynnej - także znajduje się w każdym łacińskim słowniku) - dla przykładu poniżej zostały porównane dwa łacińskie słowa (timere - bać się i repetere - powtarzać):
druga forma podst. (bezokolicznik)pierwsza forma podst. (1 os. l. poj.)bać się/boję siętim-e-re tim-e-o powtarzać/powtarzamrepet-e-re repet-okomentarztrudno określić bez znajomości tych słów do jakiej koniugacji należą......a teraz już bez problemu :D
Poniżej przedstawiono przykłady wszystkich czterech koniugacji dla poszczególnych czasów:
Tempus Praesens (czas teraźniejszy) Tempus Imperfectum (czas przeszły niedokonany) Tempus Perfectum (przeszły przeszły dokonany) Tempus Plusquamperfectum (zaprzeszły) Tempus futurum primum (przyszły I) Tempus futurum exactum (przyszły II)
Formy odczasownikowe
Gerundium (rzeczownik odczasownikowy)
Participium (imiesłów)
Gerundivum (przymiotnik odczasownikowy)
Supinum (celownik odczasownikowy)