-ę ()
przyrostek (1.1) …tworzący nazwy istot niedorosłych (1.2) …tworzący nazwy dziewcząt od nazwiska rodzicaHenryk Gaertner, Gramatyka współczesnego języka polskiego. Część III, 1. Słowotwórstwo, Książnica – Atlas, Warszawa – Lwów 1934, s. 245. końcówka fleksyjna (2.1) …tworząca pierwszą osobę liczby pojedynczej czasu teraźniejszego i przyszłego prostego czasowników (2.2) …tworząca biernik liczby pojedynczej rzeczowników zakończonych na -a (2.3) …wskazująca na gramatyczny rodzaj nijaki mianownikowej formy rzeczownikaStanisław Szober, Gramatyka języka polskiego, PWN, Warszawa 1968, s. 119.
(1.1)
(1.1) foczę, kocię (1.1) chłopię, dziewczę (1.2) Lipię → córka Lipy (2.1) toczę, koszę, myślę (2.2) kotkę, mamę, wojnę, poetę (2.3) strzemię
(1.2) -czę (2.3) -e, -o, -um
(1.1) z dawnej deklinacji *-ęt-Krystyna Długosz-Kurczabowa, Stanisław Dubisz, Gramatyka historyczna języka polskiego, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2001, s. 362. (2.1) Witold Mańczak, O zjawisku, które w tekstach polskich występuje w ponad 60% wyrazów, „Poznańskie Spotkania Językoznawcze” nr 29/2015, s. 66.
(1.1) Jeśli to możliwe, zmiękcza poprzedzającą spółgłoskę („bocian” > „bocianię”; „sokół” > „sokolę”; „kot” > „kocię”; „żubr” > „żubrzę”). Jeśli jest nią „k”, następuje wymiana na „cz” („wilk” > „wilczę”; „indyk” > „indyczę”). (1.1) W leksemach cielę, jagnię, prosię, szczenię, źrebię – mimo że są one nazwami istot niedorosłych – ę jest końcówką fleksyjną (2.3), a nie przyrostkiem. Wyrazy te są niemotywowane. (2.1) Dotyczy wszystkich koniugacji poza pierwszą i drugą. Spotykane czasami używanie tej końcówki w odmianie czasowników drugiej koniugacji („”, „”) jest niepoprawne. (2.2) Dotyczy rzeczowników rodzaju żeńskiego oraz rzeczowników rodzaju męskiego, które opisują mężczyzn.
białoruski: (2.2) -у, -ю chorwacki: (2.2) -u czeski: (2.2) -u rosyjski: (1.1) -ёнок, -онок; (2.1) -у, -ю; (2.2) -у, -ю serbski: (2.2) -у słowacki: (2.2) -u słoweński: (2.2) -o ukraiński: (2.2) -у, -ю