Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowejz dnia 31 marca 2017 r.w sprawie podstawy programowej kształcenia w zawodach 1)Minister Edukacji Narodowej kieruje działem administracji rządowej - oświata i wychowanie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Edukacji Narodowej (Dz. U. poz. 1903). Spis treści Treść rozporządzenia Załącznik - Podstawa programowa kształcenia w zawodach Treść rozporządzenia Na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 59) zarządza się, co następuje: § 1. 1. Określa się podstawę programową kształcenia w zawodach wpisanych do klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe. 2. Podstawa programowa, o której mowa w ust. 1, stanowi załącznik do rozporządzenia. § 2. Podstawę programową, o której mowa w § 1 ust. 1, stosuje się do: 1) szkół ponadpodstawowych, o których mowa w art. 18 ust. 1 pkt 2 lit. b, c i e ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe: a) pięcioletniego technikum - począwszy od roku szkolnego 2019/2020 w klasie I tej szkoły, b) trzyletniej branżowej szkoły I stopnia - począwszy od roku szkolnego 2017/2018 w klasie I tej szkoły, c) dwuletniej branżowej szkoły II stopnia - począwszy od roku szkolnego 2020/2021 w klasie I tej szkoły - a w latach następnych także w kolejnych klasach tych szkół; 2) szkoły policealnej, o której mowa w art. 18 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, począwszy od roku szkolnego 2017/2018: a) w semestrze I tej szkoły, który rozpoczyna się z dniem 1 września 2017 r., b) w semestrze II tej szkoły, który rozpoczyna się z dniem 1 lutego 2018 r., będącym kontynuacją semestru, o którym mowa w lit. a, c) w semestrze I tej szkoły, który rozpoczyna się z dniem 1 lutego 2018 r. - a w latach następnych także w kolejnych semestrach tej szkoły; 3) czteroletniego technikum, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 3 lit. c ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2016 r. poz. 1943, 1954, 1985 i 2169 oraz z 2017 r. poz. 60), w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 września 2017 r., oraz do klas czteroletniego technikum w pięcioletnim technikum, o których mowa w art. 154 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 60): a) w klasie I czteroletniego technikum - w latach szkolnych 2017/2018-2019/2020, b) w klasie II czteroletniego technikum - w latach szkolnych 2018/2019-2020/2021, c) w klasie III czteroletniego technikum - w latach szkolnych 2019/2020-2021/2022, d) w klasie IV czteroletniego technikum - w latach szkolnych 2020/2021-2022/2023. § 3. Minimalną liczbę godzin kształcenia zawodowego określoną, w odniesieniu do poszczególnych zawodów, w podstawie programowej, o której mowa w § 1 ust. 1, w przypadku: 1) szkół ponadpodstawowych, o których mowa w § 2 pkt 1 i 2 - należy dostosować do wymiaru godzin określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, 2) czteroletniego technikum oraz klas tego technikum, o których mowa w § 2 pkt 3 - należy dostosować do wymiaru godzin określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 września 2017 r. - zachowując, z wyjątkiem szkoły policealnej dla dorosłych, tę minimalną liczbę godzin kształcenia zawodowego. § 4. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 września 2017 r. 1) Minister Edukacji Narodowej kieruje działem administracji rządowej - oświata i wychowanie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Edukacji Narodowej (Dz. U. poz. 1903). Załącznik - Podstawa programowa kształcenia w zawodach Podstawa programowa kształcenia w zawodach została określona w trzech częściach: 1) część I określa ogólne cele i zadania kształcenia zawodowego oraz obejmuje tabelę zawierającą wykaz kwalifikacji wraz z ich powiązaniami z zawodami i efektami kształcenia; 2) część II określa: efekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów, efekty kształcenia wspólne dla zawodów w ramach obszaru kształcenia, stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów oraz efekty kształcenia właściwe dla kwalifikacji wyodrębnionych w zawodach; 3) część III określa opis kształcenia w poszczególnych zawodach zawierający: nazwy i symbole cyfrowe zawodów, zgodnie z klasyfikacją zawodów szkolnictwa zawodowego, cele kształcenia w zawodach, nazwy kwalifikacji wyodrębnionych w zawodach, warunki realizacji kształcenia w zawodach, minimalną liczbę godzin kształcenia zawodowego oraz możliwości uzyskania dodatkowych kwalifikacji w zawodach w ramach obszaru kształcenia określonego w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego. Część I OGÓLNE CELE I ZADANIA KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO Kształcenie zawodowe jest realizowane w szkołach ponadpodstawowych: branżowej szkole I stopnia, technikum, branżowej szkole II stopnia oraz szkole policealnej. Kształcenie zawodowe jest także realizowane na kwalifikacyjnych kursach zawodowych prowadzonych przez podmioty, o których mowa w art. 117 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 59), oraz na kursach umiejętności zawodowych, o których mowa w przepisach w sprawie kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych. Celem kształcenia zawodowego jest przygotowanie uczących się do życia w warunkach współczesnego świata, wykonywania pracy zawodowej i aktywnego funkcjonowania na zmieniającym się rynku pracy. Zadania szkoły i innych podmiotów prowadzących kształcenie zawodowe oraz sposób ich realizacji są uwarunkowane zmianami zachodzącymi w otoczeniu gospodarczo-społecznym, na które wpływają w szczególności: idea gospodarki opartej na wiedzy, globalizacja procesów gospodarczych i społecznych, rosnący udział handlu międzynarodowego, mobilność geograficzna i zawodowa, nowe techniki i technologie, a także wzrost oczekiwań pracodawców w zakresie poziomu wiedzy i umiejętności pracowników. W procesie kształcenia zawodowego ważne jest integrowanie i korelowanie kształcenia ogólnego i zawodowego, w tym doskonalenie kompetencji kluczowych nabytych w procesie kształcenia ogólnego, z uwzględnieniem niższych etapów edukacyjnych. Odpowiedni poziom wiedzy ogólnej powiązanej z wiedzą zawodową przyczyni się do podniesienia poziomu umiejętności zawodowych absolwentów szkół kształcących w zawodach, a tym samym zapewni im możliwość sprostania wyzwaniom zmieniającego się rynku pracy. W procesie kształcenia zawodowego są podejmowane działania wspomagające rozwój każdego uczącego się, stosownie do jego potrzeb i możliwości, ze szczególnym uwzględnieniem indywidualnych ścieżek edukacji i kariery, możliwości podnoszenia poziomu wykształcenia i kwalifikacji zawodowych oraz zapobiegania przedwczesnemu kończeniu nauki. Elastycznemu reagowaniu systemu kształcenia zawodowego na potrzeby rynku pracy, jego otwartości na uczenie się przez całe życie oraz mobilności edukacyjnej i zawodowej absolwentów ma służyć wyodrębnienie kwalifikacji w poszczególnych zawodach wpisanych do klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego. Wiedza i umiejętności oraz kompetencje personalne i społeczne, które uczący się nabywa w procesie kształcenia zawodowego, są opisane, zgodnie z ideą europejskich ram kwalifikacji1), w języku efektów kształcenia, które obejmują: 1) efekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów, w tym kompetencje personalne i społeczne; 2) efekty kształcenia wspólne dla zawodów w ramach obszaru kształcenia, stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów; 3) efekty kształcenia właściwe dla kwalifikacji wyodrębnionych w zawodach. Zestaw oczekiwanych efektów kształcenia właściwych dla kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie został podzielony na części, z których każda może być nauczana na kursach umiejętności zawodowych, o których mowa w przepisach w sprawie kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych. Szkoły i inne podmioty, prowadzące kształcenie zawodowe, dokonują bieżącej oceny stopnia osiągnięcia przez uczących się zakładanych efektów kształcenia oraz ich przygotowania do potwierdzania kwalifikacji zawodowych. System egzaminów potwierdzających kwalifikacje w zawodzie umożliwia oddzielne potwierdzanie w toku kształcenia każdej kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie. Kształcenie w zawodach wpisanych do klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego jest prowadzone w oparciu o podstawę programową kształcenia w zawodach. Działalność edukacyjna szkoły w zakresie kształcenia w danym zawodzie jest określona w programie nauczania do zawodu. Program nauczania do zawodu realizowany w szkole uwzględnia wszystkie elementy podstawy programowej kształcenia w zawodach. Dla celów kształcenia, zgodnie z klasyfikacją zawodów szkolnictwa zawodowego, wskazano obszary kształcenia, do których są przypisane poszczególne zawody, pogrupowane pod względem wspólnych efektów kształcenia wymaganych do realizacji zadań zawodowych: 1) administracyjno-usługowy (AU); 2) budowlany (BD); 3) elektryczno-elektroniczny (EE); 4) mechaniczny i górniczo-hutniczy (MG); 5) rolniczo-leśny z ochroną środowiska (RL); 6) turystyczno-gastronomiczny (TG); 7) medyczno-społeczny (MS); 8) artystyczny (ST). W ramach każdego obszaru kształcenia zawody zostały uporządkowane według typu szkoły, w którym może odbywać się kształcenie w danym zawodzie: 1) branżowa szkoła I stopnia; 2) technikum2); 3) branżowa szkoła II stopnia; 4) szkoła policealna. Poszczególne elementy składowe podstawy programowej kształcenia w zawodach zostały oznaczone kodami ułatwiającymi ich identyfikację. Efekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów, w tym kompetencje personalne i społeczne, oznaczono kodem składającym się z trzech wielkich liter: 1) BHP - bezpieczeństwo i higiena pracy; 2) PDG - podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej; 3) JOZ - język obcy ukierunkowany zawodowo; 4) KPS - kompetencje personalne i społeczne; 5) OMZ - organizacja pracy małych zespołów (wyłącznie dla zawodów nauczanych na poziomie technika). Efekty kształcenia wspólne dla zawodów w ramach obszaru kształcenia, stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów, oznaczono kodem składającym się z: 1) trzyliterowego skrótu PKZ; 2) ujętych w nawiasie: a) wielkich liter alfabetu, wskazujących na przyporządkowanie do obszaru kształcenia, b) małej litery alfabetu, o charakterze porządkowym, odróżniającym poszczególne PKZ w ramach obszaru kształcenia. Efekty kształcenia właściwe dla kwalifikacji wyodrębnionych w zawodach oznaczono wielkimi literami alfabetu, wskazującymi na przyporządkowanie do obszaru kształcenia, oraz kolejną liczbą o charakterze porządkowym. Program nauczania do zawodu, realizowany w szkole, uwzględnia określone w podstawie programowej kształcenia w zawodach: 1) ogólne cele i zadania kształcenia zawodowego; 2) cele kształcenia w zawodzie, określone w części III; 3) efekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów, określone w części II, w zakresie: bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP), podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej (PDG), języka obcego ukierunkowanego zawodowo (JOZ), kompetencji personalnych i społecznych (KPS), a w przypadku zawodów nauczanych na poziomie technika - również organizacji pracy małych zespołów (OMZ), zgodnie z oznaczeniami właściwymi dla danej kwalifikacji w tabeli zamykającej część I; 4) efekty kształcenia wspólne dla zawodów w ramach obszaru kształcenia, stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów, określone w części II; 5) efekty kształcenia właściwe dla każdej kwalifikacji wyodrębnionej w danym zawodzie, określone w części II; 6) warunki realizacji kształcenia w danym zawodzie, określone w części III; 7) minimalną liczbę godzin kształcenia zawodowego, określoną w części III, przy czym w szkole liczbę godzin kształcenia zawodowego należy dostosować do wymiaru godzin określonego w przepisach w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół3), przewidzianego dla kształcenia zawodowego w danym typie szkoły, zachowując, z wyjątkiem szkoły policealnej dla dorosłych, minimalną liczbę godzin wskazanych w tabeli odpowiednio dla efektów kształcenia: wspólnych dla wszystkich zawodów i wspólnych dla zawodów w ramach obszaru kształcenia, stanowiących podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów oraz właściwych dla kwalifikacji wyodrębnionych w zawodzie. Możliwości uzyskiwania dodatkowych kwalifikacji w ramach obszaru kształcenia zostały określone w części III w opisie kształcenia w poszczególnych zawodach. Program nauczania w zakresie jednej kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie, realizowany na kwalifikacyjnym kursie zawodowym, uwzględnia następujące elementy podstawy programowej kształcenia w zawodach, właściwe dla danej kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie: 1) ogólne cele i zadania kształcenia zawodowego; 2) efekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów, określone w części II, w zakresie: bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP), podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej (PDG), języka obcego ukierunkowanego zawodowo (JOZ), kompetencji personalnych i społecznych (KPS), a w przypadku kwalifikacji wyodrębnionych w zawodach nauczanych na poziomie technika - również organizacji pracy małych zespołów (OMZ), zgodnie z oznaczeniami właściwymi dla danej kwalifikacji w tabeli zamykającej część I; 3) efekty kształcenia wspólne dla zawodów w ramach obszaru kształcenia, stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów, określone w części II, dobierając te efekty dla danej kwalifikacji, zgodnie z oznaczeniami właściwymi dla tej kwalifikacji wskazanymi w tabeli zamykającej część I; 4) efekty kształcenia właściwe dla danej kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie, określone w części II; 5) warunki realizacji kształcenia w zawodzie, w którym została wyodrębniona dana kwalifikacja, właściwe dla tej kwalifikacji, określone w części III; 6) minimalną liczbę godzin kształcenia zawodowego, określoną w części III dla efektów kształcenia: wspólnych dla wszystkich zawodów i wspólnych dla zawodów w ramach obszaru kształcenia, stanowiących podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów oraz właściwych dla kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie. Kwalifikacje oraz ich powiązania z zawodami i efektami kształcenia wspólnymi dla wszystkich zawodów, a także z efektami kształcenia wspólnymi dla zawodów w ramach obszaru kształcenia, stanowiącymi podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów, uporządkowane narastająco według oznaczeń kwalifikacji w obrębie danego obszaru kształcenia, zostały wskazane w tabeli zamykającej część I. Wykaz kwalifikacji oraz ich powiązania z zawodami i efektami kształcenia uporządkowane narastająco według oznaczeń kwalifikacji w ramach danego obszaru kształcenia Oznaczenie kwalifikacji Nazwa kwalifikacji Symbol cyfrowy zawodu Nazwa zawodu, w którym wyodrębniono daną kwalifikację Efekty kształcenia wspólne dla zawodów w ramach obszaru kształcenia, stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów, z uwzględnieniem BHP, PDG, JOZ, KPS 1 2 3 4 5 OBSZAR ADMINISTRACYJNO-USŁUGOWY (AU) AU.01. Wykonywanie prostych zabiegów fryzjerskich 932919 Asystent fryzjera PKZ(AU.h) AU.02. Wytwarzanie prostych wyrobów stolarskich 932918 Pracownik pomocniczy stolarza PKZ(AU.w) AU.03. Projektowanie i wytwarzanie prostych wyrobów odzieżowych 932915 Pracownik pomocniczy krawca PKZ(AU.af) AU.04. Eksploatacja środków transportu drogowego 832201 Kierowca mechanik PKZ(MG.a) PKZ(MG.g) 311927 Technik transportu drogowego AU.05. Wytwarzanie wyrobów ze szkła 818116 Operator urządzeń przemysłu szklarskiego PKZ(AU.a) 311925 Technik technologii szkła AU.06. Obsługa maszyn i urządzeń przemysłu ceramicznego 818115 Operator urządzeń przemysłu ceramicznego PKZ(AU.b) 311944 Technik ceramik AU.07. Wytwarzanie i wykańczanie wyrobów włókienniczych 815204 Operator maszyn w przemyśle włókienniczym PKZ(AU.c) 311932 Technik włókiennik AU.08. Obsługa maszyn i urządzeń przemysłu chemicznego 813134 Operator urządzeń przemysłu chemicznego PKZ(AU.d) 311603 Technik technologii chemicznej AU.09. Wykonywanie, naprawa i renowacja wyrobów kaletniczych 753702 Kaletnik 311926 Technik technologii wyrobów skórzanych PKZ(AU.e) AU.10. Wytwarzanie obuwia 753602 Obuwnik PKZ(AU.e) 311916 Technik obuwnik AU.11. Wyprawianie skór 753501 Garbarz skór PKZ(AU.f) 311912 Technik garbarz AU.12. Wykonywanie wyrobów tapicerowanych 753402 Tapicer PKZ(AU.g) AU.13. Wykonywanie, naprawa i renowacja wyrobów kuśnierskich 753106 Kuśnierz PKZ(AU.e) 311926 Technik technologii wyrobów skórzanych AU.14. Projektowanie i wytwarzanie wyrobów odzieżowych 753105 Krawiec PKZ(AU.ad) 311941 Technik przemysłu mody AU.15. Wytwarzanie wyrobów stolarskich 752205 Stolarz PKZ(AU.g) 311922 Technik technologii drewna AU.16. Realizacja procesów introligatorskich 732301 Introligator PKZ(AU.i) 311936 Technik procesów introligatorskich AU.17. Realizacja procesów drukowania z form drukowych 732201 Drukarz PKZ(AU.i) 311935 Technik procesów drukowania AU.18. Wytwarzanie, konserwacja i renowacja rękodzielniczych wyrobów włókienniczych 731808 Rękodzielnik wyrobów włókienniczych PKZ(AU.c) 311931 Technik włókienniczych wyrobów dekoracyjnych AU.19. Wykonywanie wyrobów koszykarsko-plecionkarskich 731702 Koszykarz-plecionkarz PKZ(AU.g) AU.20. Prowadzenie sprzedaży 522301 Sprzedawca PKZ(AU.j) 522306 Technik księgarstwa 522305 Technik handlowiec AU.21. Wykonywanie zabiegów fryzjerskich 514101 Fryzjer PKZ(AU.k) 514105 Technik usług fryzjerskich AU.22. Obsługa magazynów 432106 Magazynier-logistyk PKZ(AU.ag) 333107 Technik logistyk AU.23. Rejestracja, obróbka i publikacja obrazu 343101 Fotograf PKZ(AU.I) 343105 Technik fotografii i multimediów AU.24. Prowadzenie działalności informacyjno-bibliograficznej 522306 Technik księgarstwa OMZ PKZ(AU.j) PKZ(AU.m) AU.25. Prowadzenie działalności handlowej 522305 Technik handlowiec OMZ PKZ(AU.j) PKZ(AU.m) AU.26. Projektowanie fryzur 514105 Technik usług fryzjerskich OMZ PKZ(AU.k) PKZ(AU.n) AU.27. Wykonywanie prac biurowych 411004 Technik prac biurowych OMZ PKZ(AU.o) AU.28. Realizacja projektów multimedialnych 343105 Technik fotografii i multimediów OMZ PKZ (AU.I) PKZ (AU.ah) AU.29. Sprzedaż produktów i usług reklamowych 333906 Technik organizacji reklamy OMZ PKZ(AU.p) AU.30. Organizacja i prowadzenie kampanii reklamowej 333906 Technik organizacji reklamy OMZ PKZ(AU.p) AU.31. Organizacja transportu oraz obsługa klientów i kontrahentów 333108 Technik spedytor OMZ PKZ(AU.m) AU.32. Organizacja transportu 333107 Technik logistyk OMZ PKZ(AU.m) AU.33. Obsługa podróżnych w portach i terminalach 333106 Technik eksploatacji portów i terminali OMZ PKZ(AU.q) AU.34. Organizacja i prowadzenie prac związanych z przeładunkiem oraz magazynowaniem towarów i ładunków w portach i terminalach 333106 Technik eksploatacji portów i terminali OMZ PKZ(AU.q) AU.35. Planowanie i prowadzenie działalności w organizacji 331403 Technik ekonomista OMZ PKZ(AU.m) AU.36. Prowadzenie rachunkowości 331403 Technik ekonomista OMZ PKZ(AU.m) 431103 Technik rachunkowości AU.37. Obsługa operacyjna portu lotniczego 315406 Technik lotniskowych służb operacyjnych OMZ PKZ(AU.q) AU.38. Prowadzenie działań we współpracy ze służbami żeglugi powietrznej 315406 Technik lotniskowych służb operacyjnych OMZ PKZ(AU.q) AU.39. Planowanie i prowadzenie żeglugi po śródlądowych drogach wodnych i morskich wodach wewnętrznych 315216 Technik żeglugi śródlądowej OMZ PKZ(AU.r) AU.40. Obsługa siłowni statkowych, urządzeń pomocniczych i mechanizmów pokładowych 315216 Technik żeglugi śródlądowej OMZ PKZ(AU.r) AU.41. Pełnienie wachty morskiej i portowej 315214 Technik nawigator morski OMZ PKZ(AU.r) AU.42. Organizacja procesów wytwarzania wyrobów odzieżow