Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiskaz dnia 22 marca 2022 r.w sprawie systemu pomiarowego 1)Minister Klimatu i Środowiska kieruje działem administracji rządowej - energia, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 października 2021 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Klimatu i Środowiska (Dz. U. poz. 1949). Spis treści Treść rozporządzenia Rozdział 1 - Przepisy ogólne Rozdział 2 - Wymagania funkcjonalne, jakie spełnia system pomiarowy Rozdział 3 - Wymagania w zakresie bezpieczeństwa systemu pomiarowego, w tym ochrony tego systemu przed nieuprawnioną ingerencją w ten system oraz nieuprawnionym dostępem do informacji rynku energii Rozdział 4 - Wymagania, jakie spełniają układy pomiarowo-rozliczeniowe w zależności od miejsca ich instalacji oraz ich przeznaczenia Rozdział 5 - Wymagania, jakie spełniają dane pomiarowe oraz inne informacje rejestrowane przez liczniki zdalnego odczytu, polecenia odbierane przez liczniki zdalnego odczytu, dane pomiarowe oraz informacje wysyłane przez licznik zdalnego odczytu do urządzeń w gospodarstwie domowym, a także warunki przesyłania tych danych, informacji i poleceń Rozdział 6 - Standardy komunikacji między licznikiem zdalnego odczytu a systemem zdalnego odczytu Rozdział 7 - Sposób funkcjonowania liczników zdalnego odczytu w trybie przedpłatowym oraz sposób dokonywania rozliczeń w tym trybie Rozdział 8 - Sposób wyznaczania zastępczych danych pomiarowych oraz skorygowanych danych pomiarowych Rozdział 9 - Sposób wyznaczania wskaźników skuteczności i niezawodności komunikacji w systemie pomiarowym Rozdział 10 - Szczegółowy zakres danych pomiarowych i innych informacji pozyskiwanych z licznika zdalnego odczytu Rozdział 11 - Wymagania dla licznika zdalnego odczytu w celu skomunikowania go z urządzeniami odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwie domowym Rozdział 12 - Informacje przekazywane odbiorcy końcowemu o liczniku zdalnego odczytu oraz o przetwarzaniu danych osobowych tego odbiorcy Rozdział 13 - Przepisy przejściowe i przepis końcowy Załącznik nr 1 - Minimalne wymagania techniczno-funkcjonalne dla liczników zdalnego odczytu Załącznik nr 2 - Minimalne wymagania techniczno-funkcjonalne dla analizatorów jakości energii elektrycznej Załącznik nr 3 - Minimalne wymagania dotyczące wskaźników jakości dostawy energii elektrycznej dla liczników zdalnego odczytu Załącznik nr 4 - Sposób wyznaczenia wskaźników niezawodności komunikacji w systemie pomiarowym Treść rozporządzenia 2)Niniejsze rozporządzenie zostało notyfikowane Komisji Europejskiej w dniu 26 listopada 2021 r., pod numerem 2021/789/PL, zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039 oraz z 2004 r. poz. 597), które wdraża dyrektywę (UE) 2015/1535 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 9 września 2015 r. ustanawiającą procedurę udzielania informacji w dziedzinie przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (ujednolicenie) (Dz. Urz. UE L 241 z 17.09.2015, str. 1). 3)Niniejsze rozporządzenie w zakresie swojej regulacji wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/944 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej oraz zmieniającą dyrektywę 2012/27/UE (Dz. Urz. UE L 158 z 14.06.2019, str. 125). Na podstawie art. 11x ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 716, z późn. zm.4)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2021 r. poz. 868, 1093, 1505, 1642, 1873, 2269, 2271, 2376 i 2490 oraz z 2022 r. poz. 1, 200, 202 i 631.) zarządza się, co następuje: Rozdział 1 Przepisy ogólne § 1. Rozporządzenie określa: 1) wymagania funkcjonalne, jakie spełnia system pomiarowy; 2) wymagania w zakresie bezpieczeństwa systemu pomiarowego, w tym ochrony tego systemu przed nieuprawnioną ingerencją w ten system oraz nieuprawnionym dostępem do informacji rynku energii; 3) wymagania, jakie spełniają: a) układy pomiarowo-rozliczeniowe w zakresie energii elektrycznej w zależności od miejsca ich instalacji oraz ich przeznaczenia innego niż określone w pkt 9, b) dane pomiarowe oraz inne informacje rejestrowane przez licznik zdalnego odczytu, c) polecenia odbierane przez licznik zdalnego odczytu, a także warunki ich przesyłania, d) dane pomiarowe oraz polecenia wysyłane przez licznik zdalnego odczytu do urządzeń w gospodarstwie domowym, a także warunki ich przesyłania; 4) standardy komunikacji pomiędzy licznikiem zdalnego odczytu a systemem zdalnego odczytu; 5) sposób funkcjonowania liczników zdalnego odczytu w trybie przedpłatowym oraz sposób dokonywania rozliczeń w tym trybie; 6) sposób wyznaczania zastępczych danych pomiarowych oraz skorygowanych danych pomiarowych; 7) sposób wyznaczania wskaźników skuteczności i niezawodności komunikacji w systemie pomiarowym; 8) szczegółowy zakres danych pomiarowych i innych informacji pozyskiwanych z licznika zdalnego odczytu; 9) wymagania, jakie spełnia licznik zdalnego odczytu, aby umożliwić skomunikowanie z urządzeniami odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwie domowym; 10) informacje przekazywane odbiorcy końcowemu, o którym mowa w art. 11t ust. 1 lub 6 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne, zwanej dalej „ustawą”, o liczniku zdalnego odczytu oraz o przetwarzaniu jego danych osobowych. § 2. Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają: 1) analizator jakości energii elektrycznej - przyrząd pomiarowy służący do pomiarów jakości energii elektrycznej; 2) bezpośredni układ pomiarowy - licznik konwencjonalny lub licznik zdalnego odczytu, bez przekładników prądowych ani napięciowych, służący do pomiarów energii elektrycznej lub pomiarów i rozliczeń za tę energię; 3) czas zbliżony do rzeczywistego - krótki okres z dokładnością do sekund lub do okresu rozliczania niezbilansowania w rozumieniu art. 2 pkt 15 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/943 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie rynku wewnętrznego energii elektrycznej (Dz. Urz. UE L 158 z 14.06.2019, str. 54); 4) dane niezatwierdzone - dane dostępne dla odbiorcy końcowego przez interfejs komunikacyjny licznika zdalnego odczytu; 5) grupa przyłączeniowa - grupę przyłączeniową w rozumieniu przepisów wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 i 4 ustawy; 6) interoperacyjność - zdolność co najmniej dwóch urządzeń, instalacji, sieci, systemów pomiarowych, układów pomiarowo-rozliczeniowych, oprogramowania lub systemu informacyjnego w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1369, z 2021 r. poz. 2333 i 2445 oraz z 2022 r. poz. 655) do współpracy oraz do wymiany i przetwarzania informacji w celu realizacji zadań związanych z funkcjonowaniem systemu pomiarowego; 7) pośredni układ pomiarowy - licznik konwencjonalny lub licznik zdalnego odczytu wraz z przekładnikami prądowymi i napięciowymi, służący do pomiarów energii elektrycznej lub pomiarów i rozliczeń za tę energię; 8) półpośredni układ pomiarowy - licznik konwencjonalny lub licznik zdalnego odczytu wraz z przekładnikami prądowymi, służący do pomiarów energii elektrycznej lub pomiarów i rozliczeń za tę energię; 9) profil pomiarowy - zbiór danych pomiarowych wyrażonych w wielkościach fizycznych mierzonych i rejestrowanych przez licznik konwencjonalny i licznik zdalnego odczytu w określonym interwale czasowym; 10) saldo dekrementujące - liczbę wyrażoną w ilości energii elektrycznej lub jednostkach pieniężnych, pozostałą do wykorzystania przez odbiorcę końcowego dla przedpłatowej formy rozliczeń w ramach umowy kompleksowej; 11) zestaw koncentratorowo-bilansujący - urządzenie pełniące jednocześnie funkcje licznika zdalnego odczytu oraz koncentratora danych pomiarowych, skomunikowane z systemem zdalnego odczytu. Rozdział 2 Wymagania funkcjonalne, jakie spełnia system pomiarowy § 3. 1. System pomiarowy zapewnia w szczególności: 1) pozyskiwanie danych pomiarowych rejestrowanych przez: a) liczniki konwencjonalne, b) liczniki zdalnego odczytu, w tym energii czynnej pobranej z sieci elektroenergetycznej i wprowadzonej do sieci elektroenergetycznej, energii biernej w czterech kwadrantach, mocy czynnej pobranej z sieci elektroenergetycznej i wprowadzonej do sieci elektroenergetycznej oraz wartości skutecznej napięcia; 2) obsługę poleceń, w tym wykonywanych za pośrednictwem centralnego systemu informacji rynku energii; 3) dostęp odbiorców końcowych, przez interfejs komunikacyjny licznika zdalnego odczytu, zgodnie z pkt 2.6 załącznika nr 1 do rozporządzenia, do danych niezatwierdzonych dotyczących zużycia w czasie zbliżonym do rzeczywistego; 4) dwukierunkową komunikację między systemem zdalnego odczytu a licznikiem zdalnego odczytu; 5) wykonywanie odczytów liczników zdalnego odczytu co najmniej raz na dobę na potrzeby realizacji procesów rynku energii, usług przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej oraz usług systemowych; 6) realizację zdalnego załączania i wyłączania zasilania lub zmiany poziomu ograniczenia mocy 15-minutowej w liczniku zdalnego odczytu zabudowanym w bezpośrednim układzie pomiarowym; 7) synchronizację czasu w licznikach zdalnego odczytu; 8) bezpieczne przesyłanie danych pomiarowych przez zastosowanie uwierzytelniania i szyfrowania zgodnie z pkt 10.11 załącznika nr 1 do rozporządzenia; 9) rejestrowanie zdarzeń, o których mowa w pkt 5 załącznika nr 1 do rozporządzenia; 10) stosowanie rozwiązań zapewniających skuteczność i terminowość realizowanych procesów oraz kompletność danych pomiarowych; 11) przetwarzanie, w rozumieniu art. 4 pkt 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1, z późn. zm.)5)Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 04.03.2021, str. 35., informacji rynku energii: a) stanowiących dane osobowe, b) niestanowiących danych osobowych; 12) przechowywanie informacji rynku energii w celu realizacji usług przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej oraz usług systemowych; 13) rejestrowanie każdej operacji na danych w systemie pomiarowym oraz działań na licznikach konwencjonalnych i licznikach zdalnego odczytu w sposób umożliwiający jednoznaczną identyfikację tych operacji i działań; 14) walidację, estymację i edycję danych pomiarowych; 15) wykonywanie operacji na danych pomiarowych zgodnie z § 17. 2. System pomiarowy umożliwia odczyt wskaźników jakości energii elektrycznej zgodnie z pkt 2.1 załącznika nr 3 do rozporządzenia. 3. System pomiarowy przy współpracy z analizatorami jakości energii elektrycznej instalowanymi w układzie pomiarowo-rozliczeniowym kategorii A umożliwia w szczególności: 1) odczyt danych pomiarowych z analizatorów jakości energii elektrycznej w trybie automatycznym oraz na żądanie dla zadanego przez użytkownika okresu pomiarowego; 2) przetwarzanie danych pomiarowych odczytanych z analizatorów jakości energii elektrycznej; 3) analizowanie i raportowanie danych pomiarowych z analizatorów jakości energii elektrycznej w zakresie weryfikacji, czy są spełnione wymagania dotyczące dotrzymania parametrów jakościowych energii elektrycznej na poziomach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 i 4 ustawy oraz w instrukcjach, o których mowa w art. 9g ust. 1 i 12 ustawy; 4) udostępnianie raportów dotyczących jakości energii elektrycznej w systemie elektroenergetycznym; 5) synchronizację czasu analizatorów jakości energii elektrycznej; 6) obsługę: a) błędów w systemie pomiarowym, b) zakłóceń w pracy analizatorów jakości energii elektrycznej, c) dziennika zdarzeń; 7) rejestrowanie i wysyłanie komunikatów w przypadku przekroczenia ustawionych parametrów; 8) zapewnienie ochrony przesyłania danych pomiarowych przez zastosowanie algorytmów szyfrowanej komunikacji zgodnie z pkt 7.2 załącznika nr 2 do rozporządzenia. Rozdział 3 Wymagania w zakresie bezpieczeństwa systemu pomiarowego, w tym ochrony tego systemu przed nieuprawnioną ingerencją w ten system oraz nieuprawnionym dostępem do informacji rynku energii § 4. 1. System pomiarowy działa w sposób ciągły oraz zapewniający jego ochronę przed nieuprawnioną ingerencją. W tym celu stosuje się środki techniczne i organizacyjne polegające w szczególności na: 1) ustaleniu warunków i sposobu przydzielania uprawnień do dostępu do informacji rynku energii przetwarzanych w systemie pomiarowym; 2) opracowaniu instrukcji bezpieczeństwa systemu pomiarowego, w tym zarządzania ryzykiem oraz procedury bezpiecznej eksploatacji tego systemu umożliwiającej w szczególności jak najszybsze wykrywanie incydentów zagrażających bezpieczeństwu tego systemu; 3) okresowym sprawdzaniu stanu bezpieczeństwa systemu pomiarowego i odpowiednim podnoszeniu poziomu tego bezpieczeństwa; 4) stosowaniu zabezpieczeń na możliwie wielu różnych poziomach organizacji ochrony systemu pomiarowego w celu ograniczenia występowania przypadków, w których przełamanie pojedynczego zabezpieczenia będzie skutkować naruszeniem poufności, integralności lub dostępności danych pomiarowych; 5) opracowaniu procedury postępowania w przypadku awarii elementów systemu pomiarowego; 6) zapewnieniu odporności na awarie systemu pomiarowego, w szczególności przez zapewnienie ciągłości działania jego systemów telekomunikacyjnych i teleinformatycznych przez co najmniej 8 godzin po wystąpieniu awarii; 7) stosowaniu zabezpieczeń przed działaniem złośliwego oprogramowania; 8) zapewnieniu autoryzacji autentyczności i sprawdzeniu integralności aktualizacji oprogramowania systemu pomiarowego; 9) zapewnieniu poufności, integralności oraz dostępności informacji rynku energii; 10) zabezpieczeniu przed nieuprawnionym dostępem do informacji rynku energii oraz przypadkowymi zmianami i celową modyfikacją tych informacji. 2. Licznik zdalnego odczytu spełnia wymagania techniczno-funkcjonalne określone w pkt 10 załącznika nr 1 do rozporządzenia dla danej kategorii. Rozdział 4 Wymagania, jakie spełniają układy pomiarowo-rozliczeniowe w zależności od miejsca ich instalacji oraz ich przeznaczenia § 5. 1. Liczniki konwencjonalne, liczniki zdalnego odczytu, przekładniki prądowe i przekładniki napięciowe są skonstruowane i działają w sposób zgodny z najlepszą praktyką i aktualnym poziomem wiedzy technicznej opisanym w szczególności w odpowiednich Polskich Normach lub normach wydawanych przez krajowe lub międzynarodowe organizacje oraz spełniają wymagania określone w przepisach odrębnych, z zastrzeżeniem § 8. 2. Liczniki konwencjonalne, liczniki zdalnego odczytu, przekładniki prądowe oraz przekładniki napięciowe, które nie podlegają prawnej kontroli metrologicznej, mają świadectwo wzorcowania potwierdzające poprawność pomiaru zgodnie z deklarowaną klasą dokładności, wydane przez laboratorium akredytowane w danym zakresie przez jednostkę akredytującą będącą pełnoprawnym członkiem Europejskiej Współpracy w dziedzinie Akredytacji EA (European co-operation for Accreditation) i sygnatariuszem wielostronnego porozumienia o wzajemnym uznawaniu akredytacji EAMLA (European co-operation for Accreditation Multilateral Agreement) lub przez krajowe instytucje metrologiczne NMI (National Metrology Institute) będące pełnoprawnym członkiem Europejskiego Stowarzyszenia Krajowych Instytutów Metrologicznych EURAMET (European Association of National Metrology Institutes), lub przez Okręgowe Urzędy Miar, wchodzące w skład administracji miar w Rzeczypospolitej Polskiej. W przypadku przekładników instalowanych w układach pomiarowo-rozliczeniowych kategorii A dopuszcza się wykonanie wzorcowania przez laboratorium posiadające odpowiednie wyposażenie techniczne zweryfikowane pod względem metrologicznym przez laboratorium, o którym mowa w zdaniu pierwszym. 3. Okres między kolejnymi wzorcowaniami liczników, o których mowa w ust. 2, jest równy okresowi ważności legalizacji liczników klasy C, które podlegają tej kontroli, zgodnie z przepisami odrębnymi. § 6. 1. W polach rozdzielni: 1) będących własnością operatora systemu przesyłowego elektroenergetycznego - instaluje się układ pomiarowo-rozliczeniowy podstawowy i rezerwowy tego operatora, z wyłączeniem licznika zdalnego odczytu w układzie rezerwowym; 2) niebędących własnością operatora systemu przesyłowego elektroenergetycznego - instaluje się licznik zdalnego odczytu tego operatora w układzie pomiarowo-rozliczeniowym podstawowym. 2. Licznik zdalnego odczytu należący do operatora systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego lub właściciela urządzeń, instalacji lub sieci, w przypadku gdy użytkownik systemu jest przyłączony do urządzeń, instalacji lub sieci, na których nie wyznaczono operatora systemu elektroenergetycznego, instaluje się: 1) w układzie pomiarowo-rozliczeniowym, 2) w układzie pomiarowo-rozliczeniowym podstawowym i rezerwowym - o ile występują - w przypadku podmiotów zasilanych z sieci o napięciu znamionowym wyższym niż 1 kV, zaliczonych do II, III i VI grupy przyłączeniowej, oraz gdy układ pomiarowo-rozliczeniowy, o którym mowa w pkt 1 lub 2, jest zlokalizowany w obiekcie będącym w eksploatacji podmiotu przyłączonego. 3. Układ pomiarowo-rozliczeniowy albo układ pomiarowo-rozliczeniowy podstawowy i rezerwowy - o ile występują, należący do operatora systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego lub właściciela urządzeń, instalacji lub sieci, w przypadku gdy użytkownik systemu jest przyłączony do urządzeń, instalacji lub sieci, na których nie wyznaczono operatora systemu elektroenergetycznego, instaluje się: 1) w obiekcie będącym w eksploatacji tego operatora lub właściciela urządzeń, instalacji lub sieci - w przypadku podmiotów zasilanych z sieci o napięciu znamionowym wyższym niż 1 kV, zaliczonych do II, III i VI grupy przyłączeniowej; 2) w obiekcie przyłączonym do sieci - w przypadku podmiotów zasilanych z sieci o napięciu znamionowym nie wyższym niż 1 kV, zaliczonych do IV, V i VI grupy przyłączeniowej. § 7. 1. Rozwiązania techniczne dla układów pomiarowo-rozliczeniowych dzieli się na następujące kategorie: 1) dla układów pomiarowo-rozliczeniowych podmiotów zaliczonych do I i II grupy przyłączeniowej: kategoria A - układy pomiarowo-rozliczeniowe dla pomiarów energii elektrycznej dla urządzeń, instalacji lub sieci, niezależnie od mocy pobieranej lub wprowadzanej do sieci; 2) dla układów pomiarowo-rozliczeniowych podmiotów zaliczonych do III grupy przyłączeniowej: a) kategoria B3 - układy pomiarowo-rozliczeniowe dla pomiarów energii elektrycznej dla urządzeń, instalacji lub sieci, o mocy pobieranej lub wprowadzanej do sieci większej niż 5 MW, b) kategoria B2 - układy pomiarowo-rozliczeniowe dla pomiarów energii elektrycznej dla urządzeń, instalacji lub sieci, o mocy pobieranej lub wprowadzanej do sieci większej niż 40 kW i nie większej niż 5 MW, c) kategoria B1 - układy pomiarowo-rozliczeniowe dla pomiarów energii elektrycznej dla urządzeń, instalacji lub sieci, o mocy pobieranej lub wprowadzanej do sieci nie większej niż 40 kW; 3) dla układów pomiarowo-rozliczeniowych podmiotów zaliczonych do IV i V grupy przyłączeniowej: a) kategoria C2 - układy pomiarowo-rozliczeniowe dla pomiarów energii elektrycznej dla urządzeń, instalacji lub sieci, o mocy pobieranej lub wprowadzanej do sieci większej niż 40 kW, b) kategoria C1 - układy pomiarowo-rozliczeniowe dla pomiarów energii elektrycznej dla urządzeń, instalacji lub sieci, o mocy pobieranej lub wprowadzanej do sieci nie większej niż 40 kW. 2. Dla układów pomiarowo-rozliczeniowych kategorii, o których mowa w ust. 1, wartość mocy pobieranej lub wprowadzonej do sieci jest wyznaczana na podstawie wskazań licznika konwencjonalnego lub licznika zdalnego odczytu. W przypadku gdy wartość mocy pobieranej lub wprowadzonej do sieci przez podmiot je