Oportunizm procesowy – swobodne decydowanie przez organy ścigania o wszczynaniu postępowań karnych i wnoszeniu oskarżeń w sprawach o popełniane przestępstwa. Zasada oportunizmu obowiązuje we Francji, Belgii, Holandii, Danii, Norwegii, Luksemburgu, w niektórych kantonach Szwajcarii, Islandii, Egipcie, Japonii, Izraelu, na Cyprze oraz w krajach common law.
W ujęciu tradycyjnym pojęcie oportunizmu odnosi się do realizacji funkcji ścigania, a więc do tego stadium procesu, który stanowi domenę prokuratora, policji i innych organów ścigania.
Naczelną zasadę polskiego postępowania karnego stanowi zasada legalizmu, nakazująca organom procesowym bezwzględne wszczynanie i kontynuowanie ścigania karnego, jeśli ściganie z urzędu jest prawnie dopuszczalne i faktycznie zasadne. Organ powołany do ścigania przestępstw ma obowiązek wszczęcia i przeprowadzenia postępowania przygotowawczego, a oskarżyciel publiczny także do wniesienia i popierania oskarżenia – o czyn ścigany z urzędu (art. 10 § 1 k.p.k.).