Stowarzyszenie Straż Mogił Polskich na Wschodzie (wymieniane w publikacjach także jako: Straż Mogił Polskich lub SMP) – organizacja społeczna powołana we Wrocławiu 20 maja 1990 roku, zajmująca się opieką nad miejscami martyrologii polskiej na wschodzie (tereny byłego ZSRR).

Historia Inicjatorem powołania organizacji był Mikołaj Iwanow, wówczas docent na Uniwersytecie Wrocławskim. Główny trzon tworzącej się organizacji stanowiły osoby związane z wrocławskimi uczelniami wyższymi. Poza Mikołajem Iwanowem i Zdzisławem Julianem Winnickim wśród członków założycieli Stowarzyszenia znaleźli się ówcześni: senator Karol Modzelewski, rektor Uniwersytetu Wrocławskiego prof. Wojciech Wrzesiński, rektor Politechniki Wrocławskiej prof. Andrzej Wiszniewski, dyrektor Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich dr Adolf Juzwenko, wiceprzewodniczący Dolnośląskiego Oddziału Związku Sybiraków doc. Paweł Zworski oraz szereg innych osóbSzlakiem polskich mogił na wschodzie. Z działalności wrocławskiego Stowarzyszenia „Straż Mogił Polskich” – na wschodzie 1990-1992, tekst M. Iwanow, Z. J. Winnicki, Wrocław 1992, s. 6.. Pierwszym prezesem organizacji został Mikołaj Iwanow, później jego następcą został Zdzisław Julian Winnicki.