W sytuacji zewnętrznego zagrożenia Kutuz porozumiał się z syryjskimi Bahrytami Bajbarsa i wspólnie z nimi pokonał Mongołów w decydującej bitwie pod Ajn Dżalut 3 września 1260. Niedługo potem został jednak zamordowany przez Bajbarsa, który przejął sułtanat.
Panowanie Bajbarsa thumb|Mauzoleum Bajbarsa w Damaszku, widoczny mihrab i fryz mozaikowy Ze względu na jego długie panowanie, które zapewniło sułtanatowi stabilność, pozostającą w kontraście do ciągłych politycznych zmian w poprzedniej dekadzie oraz pozwoliło na ustanowienie charakterystycznej politycznej struktury i instytucji, Bajbars jest często uważany za właściwego założyciela sułtanatu mameluków. Jego rządy były skoncentrowane na zabezpieczeniu się przed zagrożeniem ze strony Mongołów i w tym celu dążył on do budowy silnego militarnie, scentralizowanego państwa. W pierwszych latach swojego panowania Bajbars zniweczył próby mameluckich emirów utworzenia na wpół niezależnych państewek w Aleppo i Damaszku i utwierdził bezpośrednią kontrolę Kairu nad Syrią. Najazd mongolski właściwie zakończył panowanie Ajjubidów tym regionie, bowiem w ich rękach pozostały tylko Hims, Hama i Al-Karak. W roku 1263 Bajbars zajął Hims (gdzie wygasła miejscowa linia Ajjubidów), a także Al-Karak, w zdradziecki sposób doprowadzając do śmierci jego władcy Al-Mughisa Umara (1250–1263).