Historia Standardowa odmiana języka słowackiego, skodyfikowana przez Ľudovíta Štúra w latach 40. XIX wieku, oparta została przede wszystkim na ówczesnych gwarach środkowosłowackich. Gwary wschodnie są wyraźnie odrębne od środkowych i zachodnich (na płaszczyźnie fonologii, morfologii i słownictwa), wykazują natomiast stosunkowo bliski związek z gwarami polskimi oraz gwarami rusińskimi. Na początku XX wieku podjęto nieudaną próbę stworzenia standardu języka wschodniosłowackiego.
Diaspora z regionu przyczyniła się do wypracowania nieregularnego piśmiennictwa w gwarach wschodniosłowackich. W gwarze szaryskiej ukazywały się czasopisma „Slovák v Amerike” (założone w 1889 r. w miejscowości Plymouth w Massachusetts) i „Amerikánsko-slovenské noviny” (założone w 1886 r. w Pittsburghu). Do zapisu wykorzystywano węgierskie konwencje ortografii (nazwy czasopism przedstawiano w formach: Szlovjak v Amerike, Amerikanszko-szlovenszke novini). Czasopismo „Slovák v Amerike” istnieje do dziś, lecz współcześnie stosuje literacką odmianę języka słowackiego.
Podział wewnętrzny Gwary wschodniosłowackie dzielą się na cztery podgrupy: