Donohue (2003) wskazał na istnienie pewnej formy kontinuum – od lokalnego malajskiego (basilektu), przez formy mieszane aż do języka indonezyjskiego, tłumacząc to zjawisko wielojęzycznością i trwającą ekspansją języka narodowego, a zarazem coraz większym nakładaniem się języka narodowego na istniejące podłoże językowe. W niektórych wsiach w Papui-Nowej Gwinei (m.in. Sko Tiau i Nyao) zachowano starszą odmianę malajskiego, która w pewnym stopniu oparła się wpływom odmian zachodnich.
Standardowy indonezyjski jest nauczany w szkołach i występuje w kontaktach formalnych, służąc jako rejestr wysoki – w opozycji do malajskiego papuaskiego, stanowiącego rejestr niski. Malajski papuaski i indonezyjski współistnieją ze sobą w relacji dyglosji, co oznacza, że są zarezerwowane dla różnych sfer użycia, a ich dobór jest uzależniony od charakteru interakcji, w tym poruszanej tematyki i osoby rozmówcy. Choć malajski papuaski jest pozbawiony statusu oficjalnego, to na poziomie regionalnym pojawia się w niektórych sytuacjach formalnych, a nawet w mediach publicznych. Odgrywa istotną rolę w kontaktach międzyetnicznych, jako że zachodnia Nowa Gwinea jest silnie zróżnicowana językowo.