Joanna Januszewska-Jurkiewicz (ur. 21 sierpnia 1958 w Zabrzu) – polska historyk, dr hab. nauk humanistycznych, adiunkt Instytutu Historii Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

Życiorys Urodziła się 21 sierpnia 1958 roku w Zabrzu, w rodzinie o kresowych lwowsko-wileńskich korzeniach. Do szkoły podstawowej i średniej chodziła w Gliwicach. W 1977 rozpoczęła studia historyczne na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Na studiach angażowała się w działalność samorządu studenckiego oraz Niezależnego Zrzeszenia Studentów. Ponadto od 1971 angażowała się w działalność harcerstwa. W 1983 roku zaczęła się interesować jej osobą Służba Bezpieczeństwa. Została wytypowana na kandydata na tajnego współpracownika, jednak jej nieprzejednana postawa, jak stwierdzono, „wroga wobec sytuacji społeczno-politycznej kraju”, spowodowała, że nie tylko zrezygnowano z werbunku, ale założono Sprawę Operacyjnego Sprawdzenia o kryptonimie „Historyk”, którą na początku 1986 przekwalifikowano na Sprawę Operacyjnego Rozpracowania. Według Służby Bezpieczeństwa Joanna Januszewska była „duchowym przywódcą” grupy harcerzy związanych z „ruchem oazowym” i podejmowała „szereg negatywnych politycznie inicjatyw oraz działań wychowawczo-ideowych”.