W 1991 roku miał miejsce rozpad ZSRR, w wyniku którego 15 republik wchodzących w skład ZSRR (Litwa, Łotwa, Estonia, Białoruś, Ukraina, Gruzja, Armenia, Azerbejdżan, Kazachstan, Kirgistan, Uzbekistan, Turkmenistan i Tadżykistan, Rosja i Mołdawia) uzyskało niepodległość. W latach 90. wiele regionów chciało się odłączyć od Rosji: wojny czeczeńskie (z praktycznie niezależną Czeczeńska Republika Iczkerii), próba utworzenia Republiki Uralu, Tatarstanu, która przeprowadziła referendum w sprawie suwerenności państwa i ugruntowanej suwerenności w jej konstytucji, jednak procesy dezintegracji zdołano wyhamować.
Możliwe przyczyny rozpadu Główny badacz Instytutu Filozofii Rosyjskiej Akademii Nauk W. Szewczenko oceniając artykuł przeglądowy autorstwa O. J. Masłowa „Upadek Rosji na początku XXI wieku w wypowiedziach współczesnych” stwierdziła, że zawiera on szeroki wybór artykułów o rozpadzie Rosji – od zagorzałych zwolenników idei, że upadek Rosji jest prawie nieunikniony i już się rozpoczął, po zwolenników idei sztucznych i celowych prób rozbicia kraju.