W myśl szczegółowego planu obrony Galicji, który w 1850 roku powstał w austriackiej Centralnej Komisji Fortyfikacyjnej, Kraków został wybrany do roli twierdzy ze względu na położenie przy przeprawie przez Wisłę i rolę ważnego punktu komunikacyjnego na trasie między Warszawą a Wiedniem; .. W 1849 roku zaczęły się prace nad umocnieniem Wawelu oraz wznoszeniem pierwszego fortu przy kopcu Krakusa, natomiast 12 kwietnia 1850 roku ogłoszono decyzję cesarza Franciszka Józefa I o budowie twierdzy..
Twierdza Kraków, modernizowana przez kolejne lata aż do I wojny światowej, stała się największym zespołem obronnym na ziemiach polskich i jednym z większych w skali całej Europy..
Budowa i rozwój twierdzy 1849–1870 mały|Wawel, austriacka kaponiera pod Kurzą Stopką
Pierwszy projekt realizowany w latach 1849–1854 opierał się na istniejących pozostałościach fortyfikacji Krakowa (tzw. okopy kościuszkowskie i umocnienia z czasów Rzeczpospolitej Krakowskiej) oraz odrębnego miasta Podgórza, które miały się stać wewnętrzną linię obronną (rdzeniem, fr. noyau), poprzedzoną pojedynczymi obiektami wysuniętymi w kierunku głównych podejść do całej twierdzy.