Zalążki informacji słownikowych nt. języków zachodniej Nowej Gwinei zostały zebrane przez podróżników (jednym z najwcześniej poznanych stał się język kamoro). Rozwój szerzej zakrojonych badań nad językami ludności papuaskiej w Indonezji przypadł dopiero na początek XX wieku (z wyłączeniem papuaskich języków Moluków, które zaczęto opisywać jeszcze w XIX wieku). Pierwotnie próby opisu miejscowych języków były związane z działalnością zachodnich misjonarzy, ale swój udział w ich dokumentacji mieli również lingwiści i antropolodzy. Badania nad językami Papui Zachodniej prowadzili językoznawcy holenderscy, australijscy, niemieccy i indonezyjscy, a także osoby związane z SIL International. Wśród nich pozostaje jednak wiele języków poznanych jedynie pobieżnie (bądź wcale), zwłaszcza jeśli chodzi o języki niewielkich społeczności. Znaczna część języków regionu znajduje się dziś na skraju wymarcia. Zagrożenia dla żywotności języków Papui Zachodniej to m.in. rozprzestrzenianie się malajskiego papuaskiego kosztem języków lokalnych, oraz ekspansja języka indonezyjskiego i innych języków Indonezji.