Polska Ludowa Po II wojnie światowej ruch spółdzielczy w Polsce został objęty zachodzącymi przeobrażeniami politycznymi, społecznymi i gospodarczymi. W ramach systemu komunistycznego ruch spółdzielczy został użyty przez władze polityczne i administracyjne jako instrument kontroli rozmaitych społecznych i gospodarczych inicjatyw także na obszarach wiejskich i w rolnictwie. Traumatycznym doświadczeniem mieszkańców wsi związanym ze spółdzielczością, którego skutki można także obserwować do dzisiaj, był „eksperyment” związany z próbami przymusowej kolektywizacji rolnictwa. Idea ta powiązana została z nacjonalizacją przemysłu oraz poddaniem kontroli państwa wszelkich niezależnych inicjatyw społecznych, w tym także spółdzielczości. Meandryczna polityka w stosunku do ruchu spółdzielczego, polegająca między innymi na tworzeniu spółdzielni parcelacyjno-osadniczych czy Gminnych Spółdzielni „Samopomoc Chłopska”, likwidacji spółdzielni kredytowych, mleczarskich i ogrodniczych oraz ograniczanie funkcji spółdzielczości spowodowała, że na fali odwilży w roku 1956 rozwiązało się 85% ogólnej liczby spółdzielni, zarówno tych słabo funkcjonujących, jak i tych dobrze działających.