W warunkach demobilizacji armii carskiej i trwającej walki o władzę między bolszewikami a estońskim ruchem narodowym Estońska Rada Narodowa w końcu 1917 r. przystąpiła do tworzenia estońskich sił zbrojnych. Do końca stycznia 1918 r. powstała 1 Estońska Dywizja, złożona z 4 pułków piechoty, pułku kawalerii, brygady artylerii, kompanii technicznej i jednostek zapasowych. Aleksander Tõnisson, który w międzyczasie odzyskał wolność, został zastępcą dowódcy dywizji (głównodowodzącym mianowano płk. Johana Laidonera)T. Paluszyński, Walka o niepodległość Estonii 1914-1920, Oficyna Wydawnicza WSJO, Poznań 2007, s. 149.. Równolegle z armią regularną powstawała paramilitarna estońska Samoobrona (Omakaitse), tworzona przez Johana Pitkę.

W momencie wybuchu wojny estońsko-bolszewickiej w listopadzie 1918 r. (po wycofaniu się Niemców, zajmujących ziemie estońskie po traktacie brzeskim) Aleksander Tõnisson dowodził estońskim garnizonem Narwy. Wojna rozpoczęła się od uderzenia Armii Czerwonej na to właśnie miasto. 28 listopada 1918 r. Tõnisson, wobec znacznej przewagi liczebnej przeciwnika i perspektywy otoczenia miasta, wycofał się razem ze swoimi jednostkami z NarwyT. Paluszyński, Walka o niepodległość Estonii 1914-1920, Oficyna Wydawnicza WSJO, Poznań 2007, s. 243..