Żałobnica białopasa (Hemipenthes maurus) – gatunek muchówki z rodziny bujankowatych i podrodziny Exoprosopinae. Zamieszkuje palearktyczną Eurazję od Półwyspu Iberyjskiego po Chiny.
Taksonomia Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1758 roku przez Karola Linneusza w dziesiątym wydaniu Systema Naturae pod nazwą Musca maura. Jako miejsce typowe wskazano Europę.
Morfologia Muchówka o ciele długości od 8 do 11 mm. Ubarwienie ma matowoczarne z czarnym opyleniem. Kulista głowa cechuje się bardzo krótkim, niewiele dłuższym od otworu gębowego ryjkiem. Oprócz łusek czarnych wzdłuż tylnej krawędzi oczu złożonych, na przedzie czoła i twarzy występują łuski złociście żółte. Czułki mają człon trzeci asymetrycznie cebulowaty, wyposażony w zwieńczoną włoskiem aristę. Za głową znajduje się kreza z włosów czarnych, w części górnej z domieszką złociście żółtych. Po bokach wierzchu tułowia, poczynając od guzów barkowych i kończąc na guzach skrzydłowych biegnie para pasów białych lub żółtawych. Śródplecze i tarczka mają długie szczecinki na brzegach. Łuseczki skrzydłowe są brunatnobiałe z brunatnym owłosieniem na krawędziach. Przezmianki mają brunatne trzonki i białe lub żółte główki. Przed nasadą przezmianki wyrasta pęczek żółtawych i czarnych włosków. Barwa plumuli jest białożółta.