Nowy gladiator – debiutancka powieść Walerii Marrené-Morzkowskiej, wydana w 1857 roku. Jej fragmenty opublikowała rok wcześniej „Gazeta Warszawska”.

Fabuła Wacław, polski malarz mieszkający w Rzymie, odczuwa brak natchnienia. Nie potrafi z tego powodu namalować postaci Ewy na obrazie. Wkrótce poznaje kuzynkę przyjaciela, Sylwię, która to staje się nie tylko jego modelką, ale i źródłem nowej inspiracji. Gdy obraz Ewy zostaje ukończony, Wacław zamierza porzucić dziewczynę. Sylwia dowiedziawszy się o jego intencjach i przyszłych zamiarach, niszczy namalowany obraz ku rozpaczy malarza.

Recepcja Aleksander Niewiarowski, pierwszy recenzent powieści, zwracał uwagę na manieryczne malowanie „wszystkich rysów charakteru w przydługich rozmowach i spowiadaniu się wzajemnym osób działających”Nowy gladjator. Powieść oryginalnie napisana przez p. Walerję Morzkowską, „Dziennik Literacki” 1856, nr 94, s. 319., nie uważał jednak Nowego gladiatora za powieść złąCo ciekawe, pierwsze nazwisko, z jakim skojarzyła mu się ta powieść, to... Mickiewicz: „Tytuł sam zapowiada coś męskiego, przedstawienie jakiejś walki i albo zwycięstwa, albo tragicznego, bohaterskiego upadku. Prócz tego nadaje ten tytuł dziełu charakter historyczny.