thumb|170px|Aurobindo Ghose (twórca koncepcji) Renesans bengalski – prąd kulturalny, polityczny i reformatorski, który narodził się w połowie XIX wieku we wschodniej części Bengalu, znajdującej się pod panowaniem brytyjskim. Efektem ruchu było powstanie nowych zjawisk kulturalnych, ideologii politycznych, czy też ruchów społecznych.
Geneza i charakterystyka Genezą zaistnienia zjawiska było spotkanie się kultury indyjskiej i zachodniej, przyniesionej przez kolonizatorów z Anglii po klęsce antybrytyjskiego powstania sipajów (1858). Dotyczyło to m.in. literatury, sztuki, myśli politycznej, czy też poglądów społeczno-obyczajowych. Na terenie Bengalu znalazły one podatny grunt do absorpcji, jednak lokalni myśliciele podjęli się prób ich syntezy z tradycjami miejscowymi. Szczególnie istotne w tym procesie były takie zagadnienia, jak równość społeczna, równouprawnienie kobiet i szeroki dostęp do oświaty. Brytyjczycy prowadzili w Indiach własną politykę ekonomiczną oraz militarną, nie przejmując się jednak w większym stopniu kwestiami społecznymi, wychodząc z założenia, że byłaby to nadmierna ingerencja w tradycje Indii. Ten długotrwały proces zrodził u elit hinduskich potrzebę zdefiniowania własnych, jednolitych i spójnych poglądów społecznych na wzór wykładni religii protestanckiej.