Po raz pierwszy żałobnika żółtawego zaobserwowali amerykańscy ornitolodzy Daniel F. Lane i Gary H. Rosenberg 10 października 2000. Oprowadzali wówczas wycieczkę skupioną na obserwacji ptaków na drodze w dystrykcie Kosñipata, w prowincji Paucartambo w peruwiańskim regionie Cuzco. Usłyszeli śpiew nieznanego ptaka, który Rosenberg nagrał i odtworzył. Wówczas Lane zwrócił ich uwagę na zwabionego nagraniem ptaka, który na pozór przypominał kolorystyką niektóre wilgowate, na przykład wilgę maskową (Oriolus chinensis). Ponieważ nie mogła to być żadna z nich, obydwaj zaczęli podejrzewać, że to tanagra należąca do nieopisanego jeszcze gatunku. Przez kolejne dwa lata bezskutecznie próbowali namierzyć w tej samej okolicy podobnego osobnika. W międzyczasie pokazywali sporządzony na miejscu w październiku 2000 szkic różnym specjalistom od południowoamerykańskich ptaków, a ci zgodnie przyznawali, że ten nie pasuje do znanych gatunków. Lane i Rosenberg drugi raz obserwowali żałobnika żółtawego 7 października 2003, znów podczas oprowadzania wycieczki wzdłuż drogi w Kosñipata. W październiku 2000 nieznany ptak szybko zniknął z pola widzenia;