wersja online: październik 2025), The Clements Checklist of Birds of the World i AviList oraz Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) – propozycji tej nie wdrożyli, a tym samym nadal zaliczają dzięcioła czerwonoplamego do rodzaju Veniliornis. Wyróżnia się cztery podgatunki V. affinis: V. a. affinis (Swainson, 1821) V. a. hilaris (Cabanis & Heine, 1863) V. a. orenocensis Berlepsch & E. Hartert, 1902 V. a. ruficeps (Spix, 1824).
Etymologia Veniliornis: rodzaj Venilia (dzięcioł); ornis, ορνιθος ornithos „ptak”. affinis: „pokrewny, podobny”.
Morfologia Mały dzięcioł o dosyć długim, spiczastym, prostym, szerokim u nasady dziobie, którego górna część jest czarniawa, a dolna nieco jaśniejsza, ciemnoszara. Tęczówki w kolorze od czerwonobrązowego do brązowego. Nogi silne, od oliwkowoszarych do zielonoszarych. U samca pióra czoła i górnej części głowy tworzą cynamonowoczerwoną czapeczkę z czarnymi plamami na przedniej części i jaśniejszą w tylnej, które przechodzą w złotożółte pióra w górnej części szyi. Policzki, okolice oczu i uszu płowożółte z oliwkowatymi smugami. Podbródek i gardło płowe. Samica ma ciemną oliwkowobrązową czapeczkę przechodzącą w złocisty kark. Pokrywy skrzydeł oliwkowożółtawe z czerwonawymi końcami, lotki ciemnobrązowe i zielone, płowobiałe prążki na lotkach pierwszego i drugiego rzędu.