jako granica obu okresów) do Sejmu Wielkiego (1788, ewentualnie do 3 maja 1791); okres IV – okres reform zmierzających w kierunku państwa nowożytnego, trwający od 1788 r., a ściślej od Konstytucji 3 Maja 1791, a stłumiony w zalążku przez dwa ostatnie rozbiory Polski.
Periodyzacja Bardacha Według Juliusza Bardacha (Historia państwa i prawa polskiego (1955) i inne), reprezentującego podejście marksistowskie, wyróżnić można:
I. Polskie państwo i prawo epoki feudalizmu: 1) Państwa półpatriarchalne, półfeudalne, protofeudalne, plemienne – okres i powstania państwa polskiego, od VII wieku do połowy wieku X; był to okres przechodzenia od ustroju rodowego do feudalizmu; 2) Państwo wczesnofeudalne, od drugiej połowy X wieku do 1138 r.; 3) Państwo okresu rozdrobnienia feudalnego (1138–1320); 4) Monarchia stanowa (państwo stanowe), od trzeciego dziesiątka lat XIV wieku do połowy XV wieku (1320–1454); 5) Demokracja szlachecka, od połowy XV wieku do końca XVI wieku (1454–1606); 6) Oligarchia magnacka, od początku XVII wieku do lat siedemdziesiątych XVIII wieku (1606–1764); 7) Czasy reform i upadku szlacheckiej Rzeczypospolitej, okres próby ukształtowania monarchii konstytucyjnej (1765–1795); 8) Ustrój i prawo na ziemiach polskich po rozbiorze w dobie rozkładu feudalizmu i formowania się stosunków kapitalistycznych 1795 do 1848