norm.
Poszczególne pojęcia efektywności nie są równoważne. Norma może oddziaływać na zachowanie adresatów, a mimo to nie prowadzić do osiągnięcia zakładanych celów. Może też być powszechnie realizowana bez świadomego kierowania się przez adresatów jej treścią.
Dodatkową trudnością jest ustalenie stopnia efektywności wystarczającego do uznania normy za obowiązującą w sensie behawioralnym. Całkowite przestrzeganie norm występuje rzadko, a dopuszczalny poziom ich przekraczania zależy m.in. od treści i społecznej doniosłości regulowanej materii.
Obowiązywanie a znajdowanie zastosowania
Obowiązywanie normy należy odróżniać od znajdowania przez nią zastosowania. Norma może być obowiązująca, lecz znajdować zastosowanie tylko wtedy, gdy wystąpią określone w niej okoliczności. Dopiero w takich okolicznościach można rozważać, czy adresat normę zrealizował, przekroczył lub świadomie jej przestrzegał.
Z tego względu występujące w języku prawniczym określenia dotyczące „obowiązywania” prawa na określonym terytorium, wobec określonych osób albo w określonych okolicznościach mogą odnosić się w istocie do zakresu zastosowania odpowiednich norm, a nie do podstaw uznawania ich za normy obowiązujące.