208–209..
W derywacyjnej koncepcji wykładni możliwość wyboru wariantu zgodnego z normą wyższego rzędu wiąże się przede wszystkim z sytuacją, w której tekst niższego rzędu dopuszcza więcej niż jeden wariant interpretacyjny. Jeżeli natomiast tekst jest językowo jednoznaczny, a rekonstruowana z niego norma pozostaje niezgodna z normą hierarchicznie wyższą, problem nie musi być już problemem interpretacyjnym, lecz może mieć charakter walidacyjny. Oznacza to, że wykładnia systemowa nie może służyć do dowolnego zmieniania jednoznacznej treści tekstu wyłącznie w celu usunięcia niezgodności między normami.
Zasady prawa
Szczególną rolę w wykładni systemowej odgrywają zasady prawa. Zasada może być wysłowiona w interpretowanym akcie normatywnym, należeć do podstawowych zasad określonej gałęzi prawa albo – jeżeli jest zasadą konstytucyjną – oddziaływać na interpretację norm należących do całego systemu prawa.
Dyrektywy wykładni systemowej nakazują spośród wariantów dopuszczalnych językowo odrzucić taki, przy którym rekonstruowana norma byłaby niezgodna z obowiązującą zasadą prawa. Uwzględnienie zasad może również prowadzić do wyboru takiego znaczenia, które zapewnia większą spójność norm należących do systemu.