Dyrektywy systemowe nakazują co do zasady unikać takiego rezultatu wykładni, przy którym rekonstruowana norma pozostawałaby w niezgodności z obowiązującą zasadą prawa.
Jerzy Wróblewski ujmował podstawowe dyrektywy wykładni systemowej jako zakaz przypisywania interpretowanej regule znaczenia, przy którym pozostawałaby ona sprzeczna albo niekoherentna z innymi regułami systemu, oraz jako nakaz przypisywania jej – spośród możliwych znaczeń – znaczenia najbardziej koherentnego z pozostałymi regułami. Dyrektywy te wiązał z założeniami niesprzeczności i koherencji systemu prawa.
Wykładnia zgodna z normami wyższego rzędu
Jednym z zastosowań wykładni systemowej jest wykładnia zgodna, polegająca na takim ustalaniu treści interpretowanego tekstu, aby rekonstruowana norma pozostawała zgodna z normami mającymi wyższą moc prawną.
W zależności od norm stanowiących punkt odniesienia wyróżnia się m.in.: wykładnię zgodną z Konstytucją – stanowiącą systemowy aspekt wykładni prokonstytucyjnej; wykładnię zgodną z prawem Unii Europejskiej – stanowiącą systemowy aspekt wykładni prounijnej; wykładnię zgodną z umową międzynarodową – stanowiącą systemowy aspekt wykładni prokonwencyjnej (protraktatowej)S. Wronkowska, P.F. Zwierzykowski, M. Krotoszyński, Wprowadzenie do prawoznawstwa, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2025, s.