Początki Kształtowanie się świadomości kulturowej Irlandczyków Odrodzenie literatury irlandzkiej nie miałoby miejsca, gdyby nie znaczny rozwój nauki. Dopiero w drugiej połowie XIX wieku rozpoczęto intensywne badania z zakresu historii i archeologii, mające na celu przybliżenie zapomnianego okresu średniowiecza irlandzkiego, czasu świetności, niezależności i odrębności, tak terytorialnej, jak i duchowej, literackiej. Powstanie Celtyckiego Towarzystwa Archeologicznego i Towarzystwa Osjańskiego oraz rezultaty ich działalności wywarły znaczny wpływ na kształt późniejszej literatury.
thumb|left|Cúchulainn, rys. Stephen Reid (1904) Początek tzw. literackiego Odrodzenia Irlandzkiego badacze (za angielskim historykiem Ernestem Boydem) datują na początek lat 80. XIX wieku. Według nich dziełem fundamentalnym dla nowego rozumienia okresu celtyckiego, jego symboli i motywów jest wydana w latach 1878–1880 Historia Irlandii. Okres heroiczny, autorstwa Standisha O’Grady’ego. O’Grady przedstawił mity i legendarnych bohaterów Irlandii – Cúchulainna, Deirdre, Diarmuida i Granię, postaci, które później wielokrotnie powracały w utworach poetów i prozaików końca XIX i początku XX wieku.