Jeszcze w 1879 roku O’Grady opublikował znany esej Wczesna literatura bardów.
Wraz z rozwojem nauki, pojawiały się również pierwsze antologie tekstów celtyckich. W 1888 roku 24-letni William Butler Yeats wydał Baśnie i gadki ludu wiejskiego Irlandii oraz Poezje i ballady młodej Irlandii. W roku następnym Douglas Hyde, założyciel powołanej kilka lat później (w 1893) Ligi Gaelickiej, sprzeciwiającej się walce niepodległościowej i stawiającej przede wszystkim na ożywienie kultury irlandzkiej, zebrał pieśni i opowieści ludowe, które opublikował w języku gaelickim (irlandzkim). Rok później, dla szerszego rozpowszechnienia irlandzkiej folklorystyki Hyde wydał je w także języku angielskim (pod tytułem Beside the Fire).
I właśnie kwestia języka stanowiła na samym początku przedmiot sporu pisarzy i intelektualistów irlandzkich. Hyde i Liga Gaelicka opowiadali się za dążeniem do wskrzeszenia celtyckiego języka gaelickiego, ale ich pomysł nie spotkał się z dużym poparciem. Po pierwsze niewielu pisarzy (nie mówiąc o czytelnikach) znało ten język (np.