Dawne więzienie miejskie – dawne więzienie miejskie znajdujące się u zbiegu ulic Więziennej i Nożowniczej we Wrocławiu, obecnie siedziba wrocławskiego oddziału Instytutu Archeologii i Etnologii PAN.
Historia i opis architektoniczny Czteroskrzydłowy, jednotraktowy budynek z kwadratowym dziedzińcem został wzniesiony w pierwszej połowie XIV wieku z przeznaczeniem na więzienie dla stanu niższego (wyposażone było w dyby) oraz dla osób skazanych na karę śmierci. We wschodnim skrzydle w jego podziemnej części przeprowadzano przesłuchania i tortury. Według wrocławskiej legendy w więzieniu swoją roczną karę miał odbyć Wit Stwosz, oskarżony o podrobienie weksla, co jest nieprawdą. Pierwsze wzmianki o budynku pojawiły się w 1349, 1358 oraz w 1367 roku; pierwsza wzmianka o więzieniu pochodzi z 1403 roku.
thumb|left|200px|Dziedziniec więzienia miejskiego thumb|left|200px|Brama z dziedzińca więzienia na ulicę Więzienną Pierwotnie była to jedynie trzykondygnacyjna gotycka wieża ceglana wzniesiona na planie kwadratu, w której znajdowały się pomieszczenia dla więźniów i dla strażników. W kolejnych dziesięcioleciach do wieży dobudowano dwie izby od strony ulicy Więziennej (zachodniej) oraz cztery izby w podłużnym budynku o dwuspadowym dachu od strony ulicy Nożowniczej (północnej).