Klasycyzm Okres zaborów i utraty niepodległości przez Polskę przyniósł ograniczenie możliwości finansowych kapituły, co uniemożliwiło prowadzenie większych prac modernizacyjnych. W XIX wieku dokonano jedynie częściowych odnowień kaplic i wybranych zabytków. Rozwój nowoczesnej doktryny konserwatorskiej wywołał wówczas dyskusje i krytykę podejmowanych działań. Rozkwit nauk historycznych, w tym historii sztuki, wzrost świadomości narodowej oraz potrzeba przypominania o świetności dawnej Polski spowodowały dostrzeżenie szczególnej wartości historycznej, artystycznej i symbolicznej katedry wawelskiej jako miejsca koronacji i królewskiej nekropolii. Świątynia stała się celem patriotycznych pielgrzymek i miejscem uroczystości rocznicowych związanych z dziejami Polski.