Charakterystyka językowa Okres staroczeski cechuje się szeregiem zmian w fonetyce i morfologii, zarówno w epoce przedpiśmiennej (praczeskiej), jak i pisanej. Do procesów zachodzących w epoce pisanej należą: kształtowanie się akcentu inicjalnego (na pierwszą sylabę) z prasłowiańskiego akcentu ruchomego, przegłosy ä > ě, ’u (> ü) > i, ’o (> ö) > ě, np. kľúč > klíč, koňóm > koniem, procesy dyftongizacji, a w późniejszym okresie monoftongizacji samogłosek długich: ě̅ > i̯e > ī; ō > u̯o > ū, np. bě̅lȳ > bielý > bílý, dóm > duom > dúm (pisane dům), zmieszanie twardego ł i miękkiego ľ w jeden fonem l, dysymilacja šč > šť, žč > žť, ždž > žď, np. ščáva > šťáva, nebožčík > nebožťík, która objęła tylko dialekty Czech właściwych, powstanie kategorii żywotności, stopniowy zanik kategorii liczby podwójnej, stopniowy zanik syntetycznych form czasów przeszłych – imperfektu, a później aorystu, zawężenie użycia imiesłowów współczesnych i uprzednich.