Pozostałe dialekty charakteryzują się zachowaniem é / e. Obecność dyftongu ou̯ – ou̯ < *ú – znanego również w języku literackim (z wyjątkiem pozycji na początku słowa): mou̯ka (cz. lit. mouka ‘mąka’), nesou̯ (cz. lit. nesou ‘niosą’), ou̯skej (cz. lit. úzký ‘wąski’) itd. W gwarach hanackich ou̯ zmieniło się w długie ó, w innych *ú nie zmieniło barwy – w gwarach morawsko-słowackich pozostało długie ú, a w laskich uległo skróceniu do u. Obecność w większości dialektów czeskich właściwych tylko trzech par spółgłosek miękkich, jak w języku literackim: ň, ť, ď. W gwarach morawsko-słowackich, laskich i sąsiednich hanackich, a także w peryferyjnych gwarach czeskich właściwych (południowo-zachodnich i północno-wschodnich) pary tworzą także miękkie ľ, lub neutralny l oraz twarde ł lub na jego miejscu dwuwargowe u̯. Ponadto miękkie s’, z’ są używane w dialektach laskich, a na pograniczu czesko-polskim i w niektórych gwarach morawsko-słowackich i peryferyjnych gwarach południowoczeskich – miękkie spółgłoski wargowe. Obecność protezy v: vokno (cz. lit. okno ‘okno’), von (cz. lit. on ‘on’). Proteza przed o jest nieobecna w wielu dialektach czeskich, w szczególności w gwarach dudlebskich.