W proceder zaangażował swoją żonę, synów Pedro Nuno i José Antonio, sekretarza José Seabra, rabina Krugera i kilkoro innych uchodźców. Sousa Mendes nakazał wydawanie wiz także podlegającemu mu konsulowi honorowemu w Tuluzie. Wicekonsul w Bajonnie, który także dostał takie polecenie od Sousy Mendesa, wysłał skargę do portugalskiego ambasadora w Hiszpanii. W efekcie 22 czerwca 1940 z Lizbony do Bordeaux wysłano dwie depesze nakazujące mu zaprzestanie takich praktyk nawet w razie podpisania zawieszenia broni między Francją a Niemcami (które miało miejsce tego samego dnia).
Postępowanie dyscyplinarne 26 czerwca 1940 Sousa Mendes otrzymał wezwanie na konsultacje do Lizbony. Odpowiedział na nie opieszale, wybierając się do Portugalii 8 lipca. Wówczas już funkcjonariusze na przejściach granicznych mieli polecenie, by nie honorować wiz z podpisem Sousy Mendesa. Tenże, jadąc służbowym samochodem do Lizbony, osobiście kierował napotykanych uchodźców do oddalonego przejścia granicznego, które nie odebrało wytycznych z Lizbony, ponieważ nie posiadało telefonu. Po dotarciu do Lizbony, przeciwko Sousie Mendesowi wszczęto postępowanie dyscyplinarne.