Tylko to co rozumne może mieć za cel jasność, ale przez to staje się jak mówi Pismo ciemnością zewnętrzną, gdzie jest płacz i zgrzytanie zębów. Dlatego tak jasna szkoła Woltera i inne jej podobne zabiły sztukę. To co mądre jasność ma za przymiot, nie za cel, a z a drugi przymiot – ciemność, tą ciemność, która jest obrysowaniem konturu prawdy, podczas gdy światło jest jej kolorem. I dlatego Dante ciemny jest do dzisiaj w wielu miejscach, podobnie Szekspir i Krasiński, niekiedy Cieszkowski, często Zaleski, prawie zawsze Mickiewicz. Dawniej Sokrates, który nie mogąc się jasno wytłumaczyć, musiał umrzeć, a dalej ciemni są Plato, Cyceron, Epiktet, święty Paweł i święty Jan w Apokalipsie.
Cały ruch intelektualny, który niepokoi współczesną Europę, rozpoczął się w Polsce i w Polsce znajdzie rozwiązanie. Norwid starał się być jego świadkiem i przewiduje, że tak jak ten który dał mu początek, dopiero przy śmierci był świadkiem początków rozjaśniania się swojej myśli, tak podobnie będzie z zakończeniem tego procesu.
Uwagi
Przypisy . . .
Bibliografia
Kategoria:Pisma literackie i artystyczne Cypriana Kamila Norwida