Po opłaceniu kaucji Somerset został uwolniony do czasu rozstrzygnięcia sprawy.
Postępowanie sądowe Somerset v Stewart thumb|250px|Posiedzenie Sądu Ławy Królewskiej, rycina z 1804 r. Postępowanie sądowe prowadził lord najwyższy sędzia () . Jamesa Somerseta wspierał prominentny abolicjonista , choć nie brał on osobiście udziału w rozprawach z obawy, że jego obecność mogłaby doprowadzić do antagonizacji sądu. Jednym z adwokatów reprezentujących stronę Charlesa Stewarta był John Dunning. Obronę finansowała grupa właścicieli plantacji w Indiach Zachodnich. O ile przedmiotem sprawy była jedynie zasadność uwięzienia Somerseta przez Knowlesa (działającego na polecenie Stewarta), o tyle zarówno abolicjoniści jak i posiadacze niewolników spodziewali się, że werdykt może mieć daleko idące skutki dla przyszłości niewolnictwa w imperium brytyjskim. Lord Mansfield, który również dostrzegał wagę rozstrzyganej sprawy, podjął działania na rzecz skłonienia stron do ugodowego rozwiązania sporu na drodze pozasądowej, jednak bezskutecznie. Stewart odmówił dobrowolnego uwolnienia Somerseta, a matka chrzestna tego drugiego nie zgodziła się na propozycję jego wykupienia.