Pierwsza część artykułu poświęcona jest filozofii. Nakreślając podstawy filozofii marksistowskiej, Lenin skupia się na jej materialistycznym charakterze, zauważając, że stanowiła ona syntezę najlepszych osiągnięć materializmu francuskiego XVIII wieku oraz filozofii niemieckiego myśliciela Ludwiga Feuerbacha. Lenin definiuje dialektykę jako: naukę o rozwoju w jej najbardziej wszechstronnej, głębokiej i wolnej od jednostronności postaci, naukę o względności wiedzy ludzkiej, dającej nam odbicie wiecznie rozwijającej się materii.Druga część artykułu poświęcona jest doktrynie ekonomicznej Marksa. Idąc za nią, Lenin ocenia ekonomię polityczną Adama Smitha (głównego przedstawiciela kapitalizmu) i Davida Ricardo, którzy położyli podwaliny pod laborystyczną teorię wartości. Autor dostrzega, że Smith i Ricardo uważali prawa gospodarki kapitalistycznej za stałe (niezmieniające się), podkreśla że nie widzieli oni „relacji między ludźmi” poza stosunkami towarowymi „wymiana towaru na towar”, dlatego nie udało się odsłonić im istoty wartości dodatkowej.
Lenin badał więc stanowiska brytyjskich ekonomistów politycznych pod kątem studium wartości dodatkowej, która zdaniem autora posłużyła za podstawę wszechstronnej naukowej analizy formacji kapitalistycznej.