Katastrofa w szybie Złoty Osioł – hipotetyczna katastrofa górnicza w Złotym Stoku mająca mieć miejsce w 1565 r. w szybie Złoty Osioł (niem. Golden Esel) kopalni złota. Byłaby to największa katastrofa w historii miasta oraz największa odnotowana katastrofa górnicza na obecnym terytorium Polski do 1896 r.
Tło historyczne W pierwszej połowie XVI wieku wydobycie złota w okolicy Złotego Stoku było w rozkwicie funkcjonowało około 190 kopalń i kilkanaście hut. Pracować tu mogło nawet 2000 górników. Jedna z ówczesnych złotostockich kopalń znajdowała się na zboczu góry Haniak w Kłodzkim Wąwozie i nosiła nazwę Golden Esel (Złoty Osioł), a eksploatowała złoże złota o tej samej nazwie należące do rodziny Fuggerów. Tę samą nazwę nosił główny szyb wydobywczy kopalniKrzyżanowski 2021a, s. 19-21. Na mapie rejonu z 1776 r. zaznaczone są dwa szyby kopalni – jeden opisany jako nieczynny, zawalony szyb Złoty Osioł i drugi z adnotacją, że jest to nowy, czynny szyb Osioł. Według innej mapy, z roku 1823, odległość między szybami wynosiła niespełna 80 m, szyb Stary Osioł miał mieć głębokość trochę ponad 60 m, a kończył się w Sztolni Górnej, poniżej której była jeszcze sztolnia odwadniająca Emanuel – obie zachowane do dziśKrzyżanowski 2021b, s. 13-15.