Świat słowiański składa się z przeciwieństw: Moskwy, naznaczonej piętnem antychrysta, niosącą moralne zepsucie, i Polskę będącą ideałem sprawiedliwości i miłości.
Metoda Traktat wykazuje pewne zbieżności z filozofią Schellinga i Hegla. Idea rozwoju świata ku Bogu odpowiada twierdzeniu Schellinga ewolucji świata stworzonego ku jego stwórcy, z którym stworzenie musi się połączyć. Życie jednostkowe nie jest jednak dla Krasińskiego karą za odpadnięcie od Boga, ale niezbędnym etapem w drodze ku nieśmiertelności, na której ogromne znaczenie ma praca i zasługa człowieka. Ten element przypomina teorię Hegla o ewolucji ducha ku poznawaniu się w życiu świata. Pojęcie Trójcy u Krasińskiego wykazuje pewne zbieżności z Heglem, natomiast przekonanie, że dzieje świata są zgodne z Objawieniem i stanowią etapy panowania kolejno Ojca, Syna i Ducha Świętego zawdzięcza inspiracji Schellingowskiej. W systemie filozofii religijnej Krasińskiego nie ma momentu krytyki źródeł. Poeta cytuje Pismo Święte, dogmaty i legendy, a dowodzenie opiera na odległych często skojarzeniach i analogiach. Traktat stanowi jedną z wielu mistycznych fantazji romantyzmu. Napisany został prozą, językiem suchym, poprzetykanym licznymi neologizmami. Jego podstawą są wariacje na temat Objawienia i dogmatów kościelnych, niewolne od pretensji do naukowości.