Przebieg wydarzeń W grudniu 1905 r. moskiewska Rada Delegatów Robotniczych postanowiła wszcząć zbrojne powstanie, którego celem miało być obalenie caratu, utworzenie Zgromadzenia Konstytucyjnego, a następnie proklamowanie republiki demokratycznejR. Pipes, Rewolucja rosyjska, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1994, , s. 38.. W Moskwie rozpoczął się strajk, w którym wzięło udział ponad 80 tys. robotników, a r. wybuchły walki między uzbrojonymi robotnikami a żołnierzami moskiewskiego garnizonuA. Asher, The Revolution of 1905. Russia in Disarray, s. 314–316..
Wieść o tych wydarzeniach skłoniła do wystąpienia zbrojnego również organizacje bolszewików i mienszewików Niżnego Nowogrodu (między obydwiema frakcjami w Niżnym Nowogrodzie nie było ostrych podziałów) oraz sąsiadujących z nim osiedli fabrycznych (Kanawino, Sormowo, Molitowka). W 1905 r. Socjaldemokratyczna Partia Robotników Rosji miała na tym terenie trzy organizacje: miejską, kanawińską i sormowską (liczące łącznie 3000 członków) oraz komitet koordynacyjny. Późną jesienią 1905 r. w Sormowie robotnicze mityngi odbywały się praktycznie codziennie, a przygotowania do zbrojnego wystąpienia odbywały się w Sormowie i Kanawinie niemalże jawnie. Władze i wojsko nie kontrolowały tego, co działo się w robotniczym osiedlu.