W XIX wieku, podczas chorwackiego odrodzenia narodowego, rozpoczęto działania na rzecz ujednolicenia języka literackiego. Ljudevit Gaj zreformował chorwacką ortografię i wprowadził alfabet oparty na łacinie, a za podstawę standardowego języka przyjęto odmianę sztokawską. W 1847 roku język chorwacki został uznany za język urzędowy w Chorwacji. Sytuacja socjolingwistyczna Standardowy język chorwacki opiera się na narzeczu sztokawskim, które jest najbardziej rozpowszechnionym dialektem na serbsko-chorwackim obszarze językowym. Na poziomie odmian standardowych (literackich) chorwacki, serbski, bośniacki i czarnogórski bywają traktowane jako odmiany jednego policentrycznego języka standardowego, zwanego serbsko-chorwackim. Rozróżnienie między tymi językami narodowymi opiera się w większej mierze na uwarunkowaniach socjopolitycznych aniżeli czynnikach lingwistycznych. Kwestii odrębności języka chorwackiego przypisuje się ogromne znaczenie ze względu na europejski pogląd o nierozłączności języka i tożsamości narodowej.
Relacja między serbskim a chorwackim bywa porównywana do różnicy między angielszczyzną amerykańską i brytyjską. Różnice między tymi językami bywają uwypuklane i wyolbrzymiane z pobudek politycznych. W Chorwacji dąży się do rugowania pożyczek serbskich i form językowych uchodzących za serbskie.