Olaskowie również znajdują się w trudnej sytuacji finansowej. Chojowski poznaje ich córkę Ludmiłę, która w przeciwieństwie do rodziców krytycznie ocenia przywiązanie ziemiaństwa do dawnego sposobu życia i jest świadoma problemów ekonomicznych gospodarstwa. Pobyt na wsi pozwala Stanisławowi odzyskać siły, a między nim a Ludmiłą stopniowo rodzi się uczucie. Jednocześnie bohater obserwuje pogarszającą się sytuację majątku Olaskich i środowiska ziemiańskiego, którego przedstawiciele nie potrafią przystosować się do zmieniających się warunków gospodarczych.
Problemy finansowe doprowadzają ostatecznie do utraty Kołatyna. Po uregulowaniu obciążeń ciążących na majątku Olaskim pozostaje jedynie niewielka część uzyskanych ze sprzedaży pieniędzy. Ludmiła szczególnie boleśnie przeżywa utratę rodzinnego domu i nie podziela zainteresowania matki ocalałym kapitałem. Rodzina zostaje zmuszona do opuszczenia dotychczasowego środowiska i przeniesienia się do Warszawy, gdzie Olaski podejmuje pracę w fabryce.