działało 118 bibliotek (w tym 88 ruchomych). Księgozbiór liczył 28 849 tomów, a korzystało z niego łącznie 11 489 czytelników, którzy łącznie wypożyczyli 177 085 książek. Podczas trwania II wojny światowej i okupacji rozpowszechnianie polskiego piśmiennictwa było zakazane, księgarnie i biblioteki zostały zamknięte, a polskie książki niszczone. Po wojnie za sprawą Heleny Sakowskiej zorganizowano bibliotekę publiczną. Wraz ze Stanisławem Bobuchowskim szukali i gromadzili polskie książki co zaowocowało uruchomieniem Powiatowej Biblioteki Publicznej w Rybniku 22 lipca 1945 r. W związku z rosnącą liczbą użytkowników 15 stycznia 1949 r. wyodrębniono Miejską Bibliotekę publiczną przy ówczesnej ul. Rewolucji Październikowej (dzisiejsza ul. 3-go Maja). W latech 1949–1959 powstały kolejno filie: w Ligocie (1960), na Osiedlu Tysiąclecia (1961), przy ul. Kościuszki (rozpoczęcie budowy 1962), w dzielnicy Piaski (1970). Do roku 1975 biblioteka posiadała w sumie 11 filii. Powiatowa Biblioteka Publiczna uległa likwidacje, a jej obowiązki przejęła Miejska Biblioteka Publiczna. Wraz z rosnącą ilością zbiorów w bibliotece zaczęło brakować powierzchni magazynowej, część księgozbiorów przeniesiono do sali kameralnej Teatru Ziemi Rybnickiej. Podjęto starania o wybudowanie nowej biblioteki, a w 1985 r. rozpoczęto realizację tej inwestycji.