Fiodor Afanasjewicz Afanasjew (ps. Otiec, Osiecki, Iwanow; ur. w Jazwiszczach w guberni petersburskiej, zm. r. w Iwanowie-Wozniesieńsku) – rosyjski robotnik i rewolucjonista, bolszewik, współorganizator strajków w Iwanowie-Wozniesieńsku podczas rewolucji 1905 r.
Życiorys Pochodził z rodziny chłopskiej. Gdy miał dwanaście lat, jego rodzina oddała go na naukę zawodu tkacza do w Narwie. W Manufakturze trzynastoletni Afanasjew był świadkiem robotniczego strajku. W kolejnych latach przez pewien czas brał udział w spotkaniach kółka narodnickiego.
W 1887 r. razem z bratem Jegorem przeniósł się do Petersburga, gdzie podjął pracę w tkalni Woronina. Od początku działał w rozwijającym się w rosyjskiej stolicy ruchu robotniczym i w 1889 r. był już jednym z liderów socjaldemokratycznego, marksistowskiego koła Michaiła Brusniewa. W 1891 r. był jednym z organizatorów pierwszych obchodów święta 1 Maja w Rosji. Przemawiał podczas zgromadzenia, wzywając do zmiany systemu gospodarczego i budowy systemu socjalistycznego. Po demonstracji Fiodor Afanasjew znalazł się pod nadzorem policyjnym. Wówczas organizacja Brusniewa skierowała go do Moskwy, by tworzył kolejne koła robotnicze i z czasem doprowadził do rozszerzenia organizacji na kolejne miasta.