Kommodus i Marcja – powieść historyczna Ewy Nowackiej wydana w 1972 roku. Akcja powieści rozgrywa się pod koniec II wieku w starożytnym Rzymie. Jej fabuła została osnuta wokół wydarzeń ze schyłku panowania ostatniego z Antoninów, Kommodusa i udziału w nich jego nałożnicy Marcji.

Fabuła Eklektus, Grek z Naukratis, terminujący w kancelarii prawnej swego wuja, za namową swej rodziny przybywa do Rzymu, by tam zrobić karierę. Póki co utrzymuje się z dorywczych prac i wynajmuje marne mieszkanie, kiedy pewnego dnia spotyka na ulicy piękną kobietę, która prosi go o wskazanie adresu Kaliksta. Eklektus prowadzi ją do swego mieszkania i próbuje zniewolić. Kobieta broni się skutecznie przed napaścią. Kiedy przedstawia się jako Marcja, nałożnica cesarza Kommodusa, mężczyznę ogarnia przerażenie. Marcja zapowiada, że zażąda głowy Eklektusa, po czym zmienia zdanie i postanawia go poślubić.

Marcja jest nie tylko kochanką cesarza. Potrafi go również uważnie słuchać. Dba, by chorowity mężczyzna odnosił na arenie tryumfy: w walce z gladiatorami i w wyścigach rydwanów. Nieustannie i na różne sposoby stara się też nawrócić władcę na wiarę chrześcijańską. Udaje się jej namówić Kommodusa, by zastąpił dotychczasowego nadzorcę sypialni wybranym przez nią Eklektusem.