Pożądanymi cechami okrętów rozpoznawczych są: duża dzielność morska, odpowiednia kubatura pomieszczeń wewnętrznych w celu instalacji aparatury, oraz wysoka autonomiczność okrętu (zapasy paliwa i prowiantu), pozwalająca na dłuższe rejsy. Dlatego z reguły nie budowano ich na wzór okrętów bojowych, lecz na wzór statków cywilnych, albo adaptowano ze statków transportowych lub rybackich. Ich wyporność sięga na ogół od tysiąca do kilku tysięcy ton, a długość od 70 do 100 m. Napędzają je na ogół silniki wysokoprężne, a prędkość sporadycznie tylko przekracza 20 węzłów. Z uwagi na konieczność zapewnienia energii dla licznych urządzeń, pożądaną cechą są generatory prądu elektrycznego o dużej mocy. Uzbrojenie służy do ograniczonej samoobrony i najczęściej ogranicza się do broni maszynowej kalibru do 12,7 mm. Sporadycznie stosowane są działka małokalibrowe (np. 25 mm na włoskim „Elettra”). Na radzieckich okrętach stosowano działka przeciwlotnicze kalibru 30 mm i samonaprowadzające się pociski przeciwlotnicze obrony bezpośredniej systemów Strieła i Igła.