Sama koncepcja tworzenia „zwierzchnictw” żydowskich, za pośrednictwem których naziści wdrażali swoje zarządzenia względem ludności żydowskiej, była realizowana w III Rzeszy już od czasu Anschlussu Austrii w 1938 roku.

Tymczasem 6 września 1939, w apogeum paniki ewakuacyjnej, która ogarnęła Warszawę, komisaryczny prezes gminy żydowskiej, Maurycy Mayzel, opuścił stolicę. Realną władzę nad pogrążoną w chaosie gminą objął jeden z członków jej tymczasowego zarządu komisarycznego, Adam Czerniaków. Ten stan rzeczy został wkrótce usankcjonowany przez władze państwowe. 20 września Komisarz Cywilny przy Dowództwie Obrony Warszawy Stefan Starzyński polecił radcom gminy żydowskiej wykonywanie obowiązków jej tymczasowego przewodniczącego, wyznaczając Czerniakowa na „przewodniczącego obrad”, a Marka Lichtenbauma – na jego zastępcę. Trzy dni później Starzyński oficjalnie mianował Czerniakowa komisarycznym prezesem gminy.

1 października wojska niemieckie wkroczyły do Warszawy. Wraz z oddziałami Wehrmachtu w mieście pojawili się funkcjonariusze Einsatzgruppe IV (EG IV). Z myślą o utworzeniu żydowskiego „zwierzchnictwa” niezwłocznie przystąpili do rozpoznania żydowskiej elity. W tym celu m.in.