Własność spółdzielcza mały|Pierre-Josepha Proudhon, autor najstarszej koncepcji spółdzielczego socjalizmu, czyli mutualizmu Własność spółdzielcza to model organizacji, w którym przedsiębiorstwo należy do pracowników (spółdzielnia pracy) lub konsumentów (spółdzielnia konsumencka). Spółdzielnie często funkcjonują w oparciu o zasady samorządności – menedżerowie są wybierani przez załogę lub pracownicy zarządzają procesami produkcyjnymi bezpośrednio.

Różne formy własności spółdzielczej obejmują: bezpośrednią własność pracowniczą, programy ESOP () czy systemy podziału zysków. Elementy samorządności lub holakracji są praktykowane w niektórych firmach technologicznych z Doliny Krzemowej.

Najstarszą koncepcją spółdzielczego socjalizmu był mutualizm, zaproponowany przez Pierre’a-Josepha Proudhona. Zakładał on zniesienie państwa i funkcjonowanie gospodarki jako sieci spółdzielni producentów, których członkowie otrzymywaliby wynagrodzenie w postaci bonów pracy.

Model socjalizmu rynkowego w byłej Jugosławii opierał się na tzw. własności społecznej – pracownicy poszczególnych przedsiębiorstw byli ich członkami, współwłaścicielami i zarządzali nimi w ramach systemu samorządności pracowniczej.