Aparat psychiczny – jedno z kluczowych pojęć w psychoanalizie Zygmunta Freuda, oznaczające całość struktur i funkcji psychicznych odpowiedzialnych za myślenie, odczuwanie i zachowanie. Freud rozwijał tę koncepcję w ramach dwóch głównych modeli (tzw. topik) – topograficznego i strukturalnego, które razem służą opisowi organizacji psychicznej jednostki.
Pierwsza topika (model topograficzny) W pierwszym modelu, przedstawionym przez Freuda na początku XX wieku, aparat psychiczny został podzielony na trzy systemy ze względu na dostępność treści dla świadomościLaplanche J., Pontalis J.-B., Słownik psychoanalizy, przeł. E. Modzelewska, H. Stanisławska, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 1996, s. 427–428.: Nieświadomość (niem. Unbewusst) – zawiera treści niedostępne bezpośrednio świadomości, głównie popędy i wyparte wspomnienia. Przedświadomość (niem. Vorbewusst) – treści mogące stać się świadome po skierowaniu na nie uwagi. Świadomość (niem. Bewusst) – obejmuje aktualne doznania i myśli.
Model ten skupiał się głównie na topograficznym rozmieszczeniu treści psychicznych w zależności od ich dostępności dla świadomości.